Artikel 136 Rv: De bevoegdheid om een eis in reconventie in te stellen

Wie wordt gedagvaard, hoeft zich niet te beperken tot verweer. Hij kan in dezelfde procedure zelf iets vorderen van de eiser. Dat heet een eis in reconventie, tegenover de oorspronkelijke eis in conventie. Dit artikel geeft die bevoegdheid en noemt één uitzondering. Zij bestaat alleen in de eerste aanleg: artikel 353 Rv sluit uit dat in hoger beroep nog een eis in reconventie wordt ingesteld.

Verweer of tegeneis

Het verschil met gewoon verweer zit in wat de rechter kan uitspreken. Met verweer kan de gedaagde hooguit bereiken dat de vordering tegen hem wordt afgewezen. Met een eis in reconventie vraagt hij de rechter om zelf iets toe te wijzen: een veroordeling van de eiser tot betaling, een verklaring voor recht, ontbinding van een overeenkomst. Die beslissing kan hij vervolgens ook ten uitvoer leggen. Een eis in reconventie wordt behandeld als een zelfstandige vordering, waarover de rechter afzonderlijk beslist.

De uitzondering: optreden in hoedanigheid

De tegeneis is uitgesloten wanneer de eiser in conventie in hoedanigheid optreedt en de tegeneis hem persoonlijk zou raken, of andersom. In hoedanigheid optreden betekent dat iemand de zaak niet voor zichzelf voert, maar in een functie: een curator voor een boedel, een bewindvoerder voor iemand wiens vermogen onder bewind staat, een executeur voor een nalatenschap.

Het vermogen dat achter de eis in conventie zit, is in die gevallen een ander dan het privévermogen van degene die de zaak voert. De uitzondering voorkomt dat in één procedure over twee verschillende vermogens wordt beslist alsof het om dezelfde partij ging.

Een voorbeeld. Een curator vordert namens een failliete onderneming betaling van een openstaande factuur. De gedaagde meent dat de curator hem in privé nog geld schuldig is uit een oude kwestie. Die vordering kan hij niet als tegeneis in deze procedure inbrengen: de curator staat hier voor de boedel, niet voor zichzelf.

Het moment

De tegeneis moet meteen bij het antwoord worden ingesteld; artikel 137 Rv bepaalt dat. Wie daarmee wacht tot na de conclusie van antwoord, is te laat en moet een aparte procedure beginnen. Bedenk dus vroeg of u zelf ook iets te vorderen hebt.

Waarop u moet letten

• Kijk wie er precies procedeert: staat er een naam met de toevoeging dat hij in een bepaalde functie optreedt, dan is de hoedanigheid van belang.
• Beoordeel uw eigen vordering: richt die zich tegen dezelfde partij in dezelfde hoedanigheid?

- Denk aan de kosten: wordt de tegeneis afgewezen, dan kunt u in de proceskosten van de reconventie worden veroordeeld.

In de praktijk

Een tegeneis maakt de zaak groter: er komt een tweede vordering bij, met eigen stellingen, eigen bewijs en een eigen kostenveroordeling. Of een punt beter als verweer of als tegeneis kan worden ingebracht, hangt af van wat u wilt bereiken. Gaat het u er alleen om dat de vordering tegen u wordt afgewezen of verminderd, bijvoorbeeld met een beroep op verrekening, dan kan verweer volstaan. Wilt u een zelfstandige veroordeling van de eiser, dan is een tegeneis nodig.