Artikel 131 Rv: De mondelinge behandeling na de conclusie van antwoord

In de meeste civiele zaken volgt na het schriftelijke verweer een zitting. Dit artikel maakt dat tot hoofdregel: nadat de gedaagde voor antwoord heeft geconcludeerd, beveelt de rechter een mondelinge behandeling, tenzij hij vindt dat de zaak daarvoor niet geschikt is.

Waarom die zitting

Op zo'n mondelinge behandeling gebeurt in korte tijd veel. De rechter stelt vragen om de feiten scherp te krijgen, partijen kunnen op elkaar reageren, en er wordt vaak onderzocht of een regeling mogelijk is. Voor veel mensen is dit ook het enige moment waarop zij de rechter zien en zelf hun verhaal kunnen doen; de algemene regeling voor die behandeling staat in artikel 87 Rv.

Wanneer een zaak niet geschikt is

De rechter kan ervan afzien. Dat ligt voor de hand bij een zuiver juridisch geschil waarin de feiten niet in geschil zijn, bij een zaak die op de stukken kan worden beslist, of wanneer eerst een andere stap nodig is. Wordt geen zitting bevolen, dan wisselen partijen in beginsel nog schriftelijke stukken; artikel 132 Rv regelt de repliek en de dupliek. Toch hoeft de zaak dan niet zuiver op papier te blijven: is er geen mondelinge behandeling geweest, dan moet de rechter een partij die daarom vraagt alsnog de kans geven haar standpunt mondeling toe te lichten voordat hij beslist, zo bepaalt artikel 87, achtste lid, Rv.

Snel duidelijkheid

De rechter moet uiterlijk twee weken na de conclusie van antwoord beslissen of er een mondelinge behandeling komt. Zo weten partijen kort na het verweer hoe de zaak verder loopt en kunnen zij zich daarop instellen. Tegen die beslissing staat geen hogere voorziening open; over de inrichting van de procedure wordt dus niet apart doorgeprocedeerd.

Een voorbeeld. Een consument wordt aangesproken op een openstaande rekening en voert aan dat het geleverde apparaat nooit heeft gewerkt. De feiten staan lijnrecht tegenover elkaar. De rechter beveelt een zitting: daar kan hij doorvragen, de stukken langslopen en zien of partijen er samen uitkomen.

Hoe u zich voorbereidt

• Lees alle stukken opnieuw, ook die van de wederpartij, en maak een korte tijdlijn van wat er is gebeurd.
• Zet uw kernpunten op papier, in enkele zinnen; u krijgt geen uren.
• Neem uw bewijs mee en zorg dat de rechtbank het op tijd heeft; stukken die pas op de zitting opduiken, worden niet altijd toegelaten.
• Denk na over een regeling: wat is voor u aanvaardbaar, en wat beslist niet?

Verschijn in persoon als u daarvoor wordt opgeroepen, ook als u een advocaat hebt. De rechter wil vaak de partijen zelf horen, niet alleen hun raadsman. Gaat het om een bedrijf, stuur dan iemand die weet waar het over gaat en die bevoegd is een regeling aan te gaan; anders kan een schikking die op tafel ligt niet worden afgerond.

In de praktijk

Wordt op de zitting een regeling bereikt, dan wordt die vastgelegd in een proces-verbaal dat direct kan worden uitgevoerd; artikel 89 Rv regelt dat. Komt er geen regeling, dan bepaalt de rechter wanneer de zaak weer op de rol komt en welke stap dan volgt. Onderschat deze zitting niet: zij is vaak beslissender voor de uitkomst dan alle stukken bij elkaar.