- De rechter kan, op verzoek van partijen of van een van hen dan wel ambtshalve, in alle gevallen en in elke stand van het geding een mondelinge behandeling bevelen.
- Tijdens de mondelinge behandeling stelt de rechter partijen in de gelegenheid hun stellingen toe te lichten en kan de rechter: a. partijen verzoeken hem inlichtingen te geven, b. partijen gelegenheid geven hun stellingen nader te onderbouwen, c. een schikking beproeven, d. met partijen overleggen hoe het vervolg van de procedure zal verlopen, en e. die aanwijzingen geven of die proceshandelingen bevelen die hij geraden acht, voor zover de rechter dit in overeenstemming acht met de eisen van een goede procesorde.
- Met voorafgaande toestemming van de rechter kunnen tijdens de mondelinge behandeling getuigen en partijdeskundigen worden gehoord. De negende afdeling van de tweede titel is van overeenkomstige toepassing, onverminderd artikel 284, eerste lid.
- Voor zover mogelijk bericht de griffier partijen tevoren over het doel van de mondelinge behandeling.
- Partijen verschijnen op de mondelinge behandeling in persoon of bij gemachtigde. In zaken waarin zij niet in persoon kunnen procederen, verschijnen zij bij advocaat. De rechter kan verschijning in persoon bevelen. Partijen die op de mondelinge behandeling in persoon verschijnen, mogen zich laten bijstaan door hun gemachtigde. In zaken waarin partijen niet in persoon kunnen procederen, is de gemachtigde een advocaat.
- Onverminderd artikel 85, worden processtukken en andere stukken zoveel mogelijk onmiddellijk bij dagvaarding dan wel conclusie van antwoord en tot uiterlijk tien dagen voor de mondelinge behandeling in het geding gebracht, tenzij de wet een andere termijn voorschrijft. Stukken die na die termijn of ter zitting in het geding worden gebracht, worden door de rechter buiten beschouwing gelaten, tenzij de goede procesorde zich daartegen verzet.
- Indien met het oog op de mondelinge behandeling een bevel als bedoeld in artikel 22 wordt gegeven, moeten de stukken uiterlijk op een door de rechter te bepalen dag vóór de datum van de mondelinge behandeling zijn ingediend en aan de wederpartij ter beschikking zijn gesteld.
- Heeft geen mondelinge behandeling plaatsgevonden, dan biedt de rechter voordat hij over de zaak beslist, aan partijen desverlangd gelegenheid hun standpunt mondeling uiteen te zetten.
←
Terug 82 · Hoe conclusies en akten worden genomen
Verder 88 · Het ondervragen van partijen op de zitting
→
Artikel 87 Rv: De mondelinge behandeling in de dagvaardingsprocedure
De mondelinge behandeling in de dagvaardingsprocedure
Wettekst
Toelichting
De mondelinge behandeling is voor veel partijen het belangrijkste moment van de hele procedure: de zitting waarop u de rechter ziet en uw verhaal kunt doen. Dit artikel geeft de rechter de bevoegdheid zo'n behandeling te bevelen, op verzoek van partijen of uit eigen beweging, in alle gevallen en in elke stand van het geding. Het regelt ook wat daar gebeurt en welke stukken u wanneer moet indienen.
Wat er op de zitting gebeurt
- Toelichten — de rechter stelt partijen in de gelegenheid hun stellingen toe te lichten.
- Inlichtingen — hij kan partijen vragen hem inlichtingen te geven of hun stellingen nader te onderbouwen.
- Schikken — hij kan een schikking beproeven, wat in veel zaken tot een regeling ter plekke leidt.
- Vervolg bespreken — hij kan met partijen overleggen hoe de procedure verder gaat en aanwijzingen geven of proceshandelingen bevelen, voor zover dat past bij een goede procesorde.
Getuigen en deskundigen
Met voorafgaande toestemming van de rechter kunnen tijdens de mondelinge behandeling ook getuigen en partijdeskundigen worden gehoord. De regels over het bewijs in deze titel zijn daarbij van overeenkomstige toepassing. Wilt u iemand meebrengen, vraag die toestemming dan tijdig: zonder toestemming kunt u niet rekenen op een verhoor ter zitting.
Wie er moet verschijnen
Partijen verschijnen in persoon of bij gemachtigde; in zaken waarin u niet in persoon kunt procederen is dat een advocaat. De rechter kan verschijning in persoon bevelen, en dat gebeurt regelmatig, juist omdat hij inlichtingen wil van degene die de feiten uit eigen wetenschap kent. Verschijnt u in persoon, dan mag uw gemachtigde naast u zitten en u bijstaan. De griffier bericht u voor zover mogelijk vooraf over het doel van de zitting.
Stukken: uiterlijk tien dagen van tevoren
Processtukken en andere stukken worden zoveel mogelijk direct bij dagvaarding of conclusie van antwoord in het geding gebracht, en uiterlijk tien dagen vóór de mondelinge behandeling, tenzij de wet een andere termijn stelt. Komt een stuk later of pas op de zitting, dan laat de rechter het buiten beschouwing, tenzij de goede procesorde zich daartegen verzet. Is er met het oog op de zitting een bevel tot overlegging van stukken op grond van artikel 22 Rv gegeven, dan geldt de dag die de rechter daarvoor bepaalt.
Een voorbeeld. In een geschil over een geleverde machine bepaalt de rechtbank een mondelinge behandeling. De koper wil een rapport van zijn eigen deskundige inbrengen; hij zorgt dat het uiterlijk tien dagen vóór de zitting bij de rechtbank en bij de wederpartij is. Op de zitting licht hij zijn standpunt toe, beantwoordt hij vragen van de rechter en bespreken partijen op voorstel van de rechter of een regeling mogelijk is.
In de praktijk
Bereid de zitting voor alsof het uw enige kans is om gehoord te worden, want vaak is het dat ook. Zet uw stukken op tijd door, houd de tiendagentermijn strikt aan en breng geen verrassingen mee. Meestal komt die zitting er ook vanzelf: heeft de gedaagde eenmaal voor antwoord geconcludeerd, dan beveelt de rechter op grond van artikel 131 Rv een mondelinge behandeling, tenzij hij de zaak daarvoor niet geschikt vindt. Blijft een zitting om die reden uit, dan kunt u zich beroepen op het achtste lid van dit artikel: de rechter biedt u dan desverlangd alsnog gelegenheid uw standpunt mondeling uiteen te zetten voordat hij beslist. Vraag daar in dat geval uitdrukkelijk om.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag een verzoek om een zitting worden geweigerd?
Het hof had een verzoek om een mondelinge behandeling met een ongemotiveerde vermelding op de rol afgewezen. De Hoge Raad zet uiteen dat de rechter op grond van art. 87 lid 1 Rv in elke stand van het geding een mondelinge behandeling kan bevelen en dat art. 87 lid 8 Rv, dat in de plaats is gekomen van het vervallen recht op pleidooi, partijen desverlangd de gelegenheid geeft hun standpunt mondeling uiteen te zetten. De oudere rechtspraak over het verzoek om pleidooi heeft daarbij zijn betekenis behouden: zo'n verzoek mag slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden worden afgewezen, en dan nog alleen op klemmende redenen van de wederpartij of wegens strijd met de goede procesorde.
-
Verzoek zonder meer naast zich neerleggen mag niet
Het hof had het verzoek van een partij om een mondelinge behandeling zonder meer genegeerd en meteen eindarrest gewezen. De Hoge Raad herhaalt dat art. 87 lid 8 Rv de rechter verplicht partijen, als nog geen mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden, desverlangd gelegenheid te geven hun standpunt mondeling toe te lichten, en dat dit via art. 353 lid 1 Rv ook in hoger beroep geldt. Volgens vaste rechtspraak mag zo'n verzoek slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden worden afgewezen.
-
Moet de rechter ambtshalve een zitting gelasten?
Een vordering tot schadevergoeding was in eerste aanleg behandeld als vordering van de benadeelde partij op een strafzitting; in het daarop volgende civiele hoger beroep had het hof geen mondelinge behandeling gelast. De Hoge Raad overweegt dat partijen op grond van art. 87 leden 1 en 8 Rv, ook in hoger beroep, een mondelinge behandeling kunnen verzoeken en dat de rechter aan zo'n verzoek in beginsel gehoor moet geven, waarmee de procedure aan de eisen van een eerlijk proces voldoet. Omdat in deze zaak geen verzoek was gedaan, brengen art. 6 EVRM en de goede procesorde niet mee dat het hof ambtshalve een mondelinge behandeling had moeten bevelen, ook niet nu de eis in hoger beroep was vermeerderd.
-
Waarom lijfelijke aanwezigheid hier telt
Een deel van de belanghebbenden, waaronder de persoon voor wie bewind en mentorschap werden verzocht, nam via een videoverbinding aan de zitting deel. De Hoge Raad overweegt dat de rechter zich bij zo'n verzoek een oordeel moet vormen over de toestand van de betrokkene en dat diens lijfelijke aanwezigheid daarvoor van bijzonder belang is. Dat belang blijkt ook uit deze bepaling, die het mogelijk maakt iemand die in Nederland verblijft maar niet naar het gerechtsgebouw kan komen, op zijn verblijfplaats te ondervragen. Wie bezwaar maakt tegen deelname op afstand, mag daarom een deugdelijke motivering verwachten.
-
Welke uitspraken moet de griffier verstrekken?
In zijn uiteenzetting over openbaarheid en informatieverstrekking aan derden noemt de Hoge Raad het mededelingsverbod als een van de middelen om te voorkomen dat vertrouwelijke gegevens naar buiten komen: de rechter kan partijen verbieden aan derden mededelingen te doen over bepaalde gegevens uit de procedure, op grond van art. 28 lid 1 onder b Rv. Dat staat naast behandeling met gesloten deuren en naast de beperking van kennisneming bij bedrijfsgeheimen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.