Artikel 14 Rv: Het continentaal plat als Nederlands grondgebied

Veel gronden voor rechtsmacht knopen aan bij een plaats: waar iemand woont, waar arbeid wordt verricht, waar schade ontstaat, waar een zaak zich bevindt. Op zee is niet meteen duidelijk of iets nog in Nederland gebeurt. Artikel 14 Rv lost dat op met een gelijkstelling: bij de toepassing van de regels over rechtsmacht geldt het Nederlandse deel van het continentaal plat als Nederlands grondgebied. Wat zich daar afspeelt, telt dus mee alsof het aan land gebeurde.

Waar het over gaat

Het continentaal plat is de zeebodem en de ondergrond buiten de territoriale zee waarover een staat bepaalde rechten uitoefent, vooral voor het winnen van delfstoffen. Op het Nederlandse deel daarvan staan platforms en installaties en liggen kabels en leidingen. Daar wordt gewerkt, geleverd en soms schade veroorzaakt, met alle geschillen van dien.

Wat de gelijkstelling betekent

• Arbeid. Werk op een installatie op het Nederlandse deel van het plat kan gelden als in Nederland verrichte arbeid, wat van belang is voor de grond voor rechtsmacht bij arbeidsovereenkomsten.
• Onrechtmatige daad. Doet zich daar een schadebrengend feit voor, dan geldt dat als een feit dat zich in Nederland heeft voorgedaan.
• Overeenkomsten. Moet een prestatie daar worden verricht, dan kan de plaats van uitvoering in Nederland liggen.

De bepaling schept dus geen eigen grond voor rechtsmacht. Zij vult alleen in wat onder Nederland moet worden verstaan bij de toepassing van de gronden die de wet al kent.

Alleen voor de rechtsmacht

De gelijkstelling geldt naar haar tekst voor de regels over rechtsmacht. Zij zegt niet welk recht op de rechtsverhouding van toepassing is en beslist evenmin welke Nederlandse rechtbank binnen ons land de zaak moet behandelen. Dat zijn afzonderlijke vragen met eigen regels. Ook hier blijft bovendien staan dat verdragen en Europese verordeningen op grond van artikel 1 Rv voorgaan.

Een voorbeeld

Een monteur werkt jarenlang op een productieplatform op het Nederlandse deel van het plat, in dienst van een buitenlandse werkgever. Hij wil zijn achterstallige loon opeisen. Door deze gelijkstelling kan zijn werk gelden als arbeid die gewoonlijk in Nederland wordt verricht, waardoor de Nederlandse rechter zijn vordering mag behandelen. Zonder deze bepaling zou hij moeten betogen dat de zee ook Nederland is, en dat is bepaald geen uitgemaakte zaak.

In de praktijk

Deze bepaling is smal maar nuttig voor iedereen die met offshore werk te maken heeft: bemanning, onderhoudsbedrijven, leveranciers en verzekeraars. Wie zich erop beroept, moet feitelijk onderbouwen dat de installatie of de gebeurtenis zich op het Nederlandse deel van het plat bevond, want de gelijkstelling gaat niet verder dan dat deel.

Voor de tegenpartij ligt daar dan ook het aangrijpingspunt: is de locatie werkelijk het Nederlandse deel, of gaat het om een gebied dat aan een andere staat toekomt? Dat verweer moet, net als andere bezwaren tegen de rechtsmacht, bij het eerste optreden in de zaak worden gevoerd.