Artikel 1073 Rechtsvordering (1073 Rv)

Welke arbitragewet geldt voor uw zaak? Artikel 1073 Rv geeft de beslissende factor: de plaats van de arbitrage. Ligt die in Nederland, dan is de Nederlandse arbitragetitel van toepassing. Waar de partijen vandaan komen, welk recht op het contract van toepassing is en waar de zitting feitelijk plaatsvindt, doen daarvoor niet ter zake.

De plaats van arbitrage is een juridisch begrip

Die plaats is geen fysieke aanduiding van de zaal waarin wordt vergaderd, maar een juridische verankering. Partijen leggen haar vast in hun arbitragebeding of in het reglement dat zij van toepassing verklaren. Zij bepaalt onder meer welke rechter kan worden ingeschakeld voor hulpverzoeken, welk hof over een vordering tot vernietiging gaat en welke wettelijke eisen aan het vonnis worden gesteld. Een zitting kan best elders worden gehouden, of via een beeldverbinding, zonder dat de plaats van arbitrage verschuift.

Als de plaats nog niet is bepaald

Soms zijn partijen die plaats vergeten af te spreken en loopt het meteen vast bij de benoeming van arbiters. Voor dat geval geeft het tweede lid een oplossing. De benoeming of de wraking van de arbiter of arbiters, of van de secretaris die aan het scheidsgerecht is toegevoegd, kan dan alvast met toepassing van de Nederlandse regeling plaatsvinden, mits ten minste één van de partijen in Nederland woont of hier feitelijk verblijf houdt.

Dat is een praktische noodklep. Zonder die regel zou een arbitrage kunnen stranden voordat er een scheidsgerecht is, juist omdat het aanknopingspunt voor de bevoegdheid van de rechter ontbreekt.

Wat het betekent voor uw contract

Het maakt duidelijk hoe belangrijk één zin in een arbitragebeding is. Kiest u een plaats van arbitrage in Nederland, dan krijgt u deze titel met alles wat daarbij hoort: de gronden voor vernietiging, de rol van de voorzieningenrechter, de eisen aan het vonnis. Kiest u een plaats in het buitenland, dan geldt daar het plaatselijke arbitragerecht en komt de Nederlandse rechter alleen nog in beeld voor de bijzondere gevallen die de tweede titel over arbitrage buiten Nederland noemt.

Een voorbeeld

Een Nederlandse en een Belgische onderneming spreken arbitrage af zonder de plaats te noemen. Als de Belgische partij weigert een arbiter aan te wijzen, staat de zaak stil. Omdat de Nederlandse partij hier gevestigd is, kan de benoeming toch met toepassing van de Nederlandse regeling tot stand komen. Daarna kan het scheidsgerecht verder, en kan alsnog worden vastgesteld waar de arbitrage haar plaats heeft.

In de praktijk

Leg de plaats van arbitrage altijd uitdrukkelijk vast; het is een van de weinige punten in een arbitragebeding waar u later niet omheen kunt. Verwar die plaats niet met de vergaderlocatie. En controleer of het reglement dat u van toepassing verklaart er zelf al iets over zegt — dan hoeft u het niet dubbel te regelen.