Artikel 1061l Rechtsvordering (1061l Rv)

Na een arbitraal hoger beroep is de arbitrage inhoudelijk klaar. Wat overblijft is de beperkte toets door de gewone rechter. Artikel 1061l Rv regelt hoe die toets uitpakt als er twee arbitrale instanties zijn geweest: tegen het eindvonnis in beroep staan alleen nog de vernietiging en de herroeping open, en voor het vonnis van de eerste aanleg gelden bijzondere voorwaarden en een eigen termijn.

Alleen vernietiging en herroeping, en de doorwerking

Tegen een geheel of gedeeltelijk eindvonnis dat in arbitraal hoger beroep is gewezen, kunt u niets anders meer ondernemen dan de rechtsmiddelen van de vijfde afdeling van deze titel: vernietiging en herroeping. Dat is geen derde inhoudelijke ronde. Het gerechtshof beoordeelt niet of arbiters het geschil goed hebben beslecht, maar of zich een van de beperkte gronden voordoet die de wet noemt. Wordt het vonnis uit het hoger beroep vernietigd of herroepen, dan valt van rechtswege ook het vonnis van de eerste aanleg weg. Dat is het uitgangspunt, met een uitdrukkelijke uitzondering: de rechter kan bepalen dat het vonnis van de eerste aanleg in stand blijft. De wet noemt geen criteria voor die beslissing; zij laat haar aan de rechter die over de vernietiging of herroeping oordeelt.

Het vonnis van de eerste aanleg apart aanvechten

Tegen het eindvonnis van de eerste aanleg staan vernietiging en herroeping pas open als vaststaat dat er geen arbitrale tweede ronde meer komt: de beroepstermijn moet ongebruikt zijn verstreken, of beide partijen moeten schriftelijk afstand hebben gedaan van hoger beroep. Zolang de arbitrale weg nog openligt, moet u die eerst gebruiken.

De termijn wijkt af

Voor de vernietiging geldt normaal gesproken de termijn van artikel 1064a Rv: drie maanden na verzending van het vonnis. Hier geldt iets anders. De bevoegdheid om vernietiging te vorderen van een vonnis in eerste aanleg vervalt drie maanden na de dag waarop de termijn voor het arbitraal hoger beroep is verstreken. U krijgt dus niet minder tijd doordat er een beroepsmogelijkheid was, maar de klok begint later te lopen.

Voor tussenvonnissen, of ze nu in eerste aanleg of in beroep zijn gewezen, geldt met inachtneming van dit alles de regel van artikel 1064a Rv, derde lid: zij kunnen alleen samen met het eindvonnis worden aangevochten.

Een voorbeeld

Een onderneming verliest een arbitrage en ook het arbitraal hoger beroep. Zij meent dat het tweede scheidsgerecht zijn opdracht niet heeft nageleefd. Zij kan bij het gerechtshof vernietiging vorderen van het vonnis uit het beroep. Slaagt zij, dan vervalt van rechtswege ook het vonnis van de eerste aanleg, tenzij het hof bepaalt dat dat vonnis in stand blijft. Wat er daarna met het geschil gebeurt, hangt af van de uitkomst van die beslissing.

In de praktijk

Welk vonnis u wilt aanvechten en op welke grond, bepaalt de termijn en de gevolgen. Gaat het om het vonnis van de eerste aanleg, dan loopt de termijn vanaf het verstrijken van de arbitrale beroepstermijn en niet vanaf de verzending van dat vonnis. Voor het vonnis uit het arbitraal hoger beroep geldt de gewone regeling van artikel 1064a Rv: drie maanden vanaf de dag waarop dat vonnis is verzonden. Vernietiging en herroeping zijn beperkt tot de gronden die de wet noemt en bieden geen inhoudelijke herbeoordeling van het geschil.