Artikel 1061d Rechtsvordering (1061d Rv)

Als partijen arbitraal hoger beroep hebben afgesproken, is de volgende vraag waartegen zij precies in beroep kunnen. Artikel 1061d Rv geeft daarvoor een indeling die aansluit bij de soorten vonnissen van artikel 1049 Rv: hoger beroep staat in elk geval open tegen een geheel eindvonnis en tegen het laatste gedeeltelijke eindvonnis, en onder voorwaarden ook tegen andere vonnissen.

De vonnissen die de zaak afdoen

Een geheel eindvonnis doet het gevorderde volledig af; daartegen kan zonder meer beroep worden ingesteld. Hetzelfde geldt voor het laatste gedeeltelijke eindvonnis, dus het vonnis waarmee het laatste stuk van het geschil wordt afgerond. Op dat moment is de arbitrage in eerste instantie inhoudelijk klaar en kan de hele zaak aan het tweede scheidsgerecht worden voorgelegd.

Eerdere gedeeltelijke eindvonnissen

Wordt een geschil in etappes afgedaan, dan kunnen er eerdere gedeeltelijke eindvonnissen zijn. Ook daartegen staat beroep open, maar hier mogen partijen het anders regelen: zijn zij overeengekomen dat pas aan het slot in beroep kan worden gegaan, dan geldt die afspraak. Over het moment waarop zo'n beroep moet worden ingesteld, zwijgt het tweede lid — anders dan het derde lid, dat tussenvonnissen uitdrukkelijk aan het beroep tegen het eindvonnis koppelt. Of u meteen moet opkomen tegen het onderdeel dat al is afgedaan, of daarmee kunt wachten tot het laatste eindvonnis, ligt daardoor niet vast en wordt verschillend gezien.

Tussenvonnissen wachten in beginsel

Een tussenvonnis beslist het geschil niet, maar stuurt het geding — bijvoorbeeld door een deskundigenonderzoek te gelasten of bewijslevering op te dragen. Daartegen kan in beginsel alleen beroep worden ingesteld tegelijk met het beroep tegen het geheel of gedeeltelijk eindvonnis. Dat voorkomt dat de arbitrage per tussenstap wordt stilgelegd. Ook van deze regel kunnen partijen bij overeenkomst afwijken.

Op die koppeling maakt de wet één uitzondering: het vonnis waarin het scheidsgerecht op grond van artikel 1043b Rv, eerste lid, een voorlopige voorziening geeft. Daarvoor geldt de eis van gelijktijdigheid niet. Dat is begrijpelijk, want een voorlopige voorziening moet nu werken; wachten op het eindvonnis zou haar zinloos maken.

Een voorbeeld

Een leverancier en een afnemer arbitreren over een langlopend contract. Het scheidsgerecht wijst eerst een gedeeltelijk eindvonnis over de openstaande facturen en gelast daarnaast een deskundigenonderzoek naar de gestelde schade. De afnemer wil tegen de veroordeling tot betaling in beroep. Hebben partijen niets afgesproken over het moment van beroep, dan kan hij dat meteen doen; het deskundigenonderzoek daarentegen is een tussenstap waartegen hij pas met het eindvonnis kan opkomen.

In de praktijk

• Kwalificeer het vonnis eerst. Kijk naar het dictum: wat is daar afgedaan en wat niet? Daarvan hangt af of u nu al in beroep kunt.
• Let op de termijn. Staat tegen een onderdeel nu al beroep open, reken dan met de termijn van artikel 1061c Rv. Of u met dat beroep mag wachten tot het laatste eindvonnis, staat niet vast; tijdig instellen haalt die discussie weg.
• Bij een voorlopige voorziening: handel snel, want de waarde van een beroep tegen zo'n beslissing zit in de tijd.