Artikel 1049 Rechtsvordering (1049 Rv)

Een scheidsgerecht hoeft niet alles in één klap af te doen. Artikel 1049 Rv maakt duidelijk welke soorten vonnissen het kan wijzen: een eindvonnis dat de zaak helemaal afdoet, een gedeeltelijk eindvonnis dat een deel afdoet, en een tussenvonnis dat het geding stuurt zonder iets definitief te beslissen. Voor wie in arbitrage zit is dat onderscheid geen theorie: het bepaalt of er iets vaststaat en wanneer u naar de rechter kunt om een vonnis aan te tasten.

Het dictum is beslissend

De wet legt de maatstaf bij het dictum, het gedeelte onderaan het vonnis waarin het scheidsgerecht daadwerkelijk beslist. Wordt daarin het gevorderde geheel of gedeeltelijk afgedaan, dan is het vonnis in zoverre een eindvonnis. Wat het scheidsgerecht in de overwegingen ervoor heeft opgeschreven, hoe stellig ook, maakt daarvoor niet uit. Een uitgebreid oordeel over de aansprakelijkheid in de motivering, zonder dat het dictum daar een gevolg aan verbindt, levert dus geen eindvonnis op.

Het gemengde vonnis

In de praktijk komt vaak een vonnis voor dat allebei doet: één onderdeel van de vordering wordt afgedaan en over de rest wordt bijvoorbeeld een deskundigenonderzoek gelast. De wet geeft daarvoor een uitdrukkelijke regel: zo'n gemengd vonnis geldt als een gedeeltelijk eindvonnis. Daarmee is er geen twijfel over de vraag hoe zo'n stuk moet worden gekwalificeerd.

Waarom dit ertoe doet

Het onderscheid heeft een aantal heel directe gevolgen voor uw positie:

• Vaststaande beslissingen. Wat in het dictum is afgedaan, ligt vast; het scheidsgerecht komt daar in beginsel niet meer op terug.
• Aantasten van het vonnis. De rechtsmiddelen tegen een arbitraal vonnis, waarvoor artikel 1064 Rv de ingang vormt, zijn niet tegen elk soort vonnis op elk moment beschikbaar. Voor een tussenvonnis geldt niet hetzelfde als voor een eindvonnis.

- Bevoegdheid van het scheidsgerecht. Verklaart het scheidsgerecht zich bevoegd, dan kan die beslissing volgens artikel 1052 Rv pas samen met een daaropvolgend geheel of gedeeltelijk eindvonnis worden bestreden. Ook daarvoor moet u dus weten welk soort vonnis u in handen hebt.

Een voorbeeld

Een opdrachtgever vordert in arbitrage betaling van een boete én vergoeding van gevolgschade. Het scheidsgerecht wijst de boete in het dictum toe en bepaalt daarnaast dat over de gevolgschade eerst een deskundige moet rapporteren. Dat vonnis is voor de boete een eindbeslissing en voor de schade een tussenstap: samen een gedeeltelijk eindvonnis.

In de praktijk

Kijk bij ontvangst van een arbitraal vonnis eerst naar het dictum en niet naar de kop of de begeleidende brief. Noteer wat daar is afgedaan en wat niet, en ga van daaruit na welke termijnen gaan lopen. Twijfelt u of een onderdeel definitief is beslist, laat dat dan snel beoordelen: wie ten onrechte aanneemt dat er nog een ronde volgt, kan zonder het te merken de kans verspelen om tegen een eindbeslissing op te komen.