Artikel 1043 Rechtsvordering (1043 Rv)

Advocaten voeren het woord, maar de mensen om wie het gaat weten hoe het is gelopen. Artikel 1043 Rv geeft het scheidsgerecht daarom de bevoegdheid in elke stand van het geding de persoonlijke verschijning van partijen te bevelen, met twee doelen: het geven van inlichtingen en het beproeven van een vergelijk.

In elke stand van het geding

Het moment is vrij. Het scheidsgerecht kan partijen vroeg oproepen om het geschil scherp te krijgen, halverwege om een impasse te doorbreken, of laat om te peilen of een regeling nog haalbaar is. Er is geen verzoek van een partij voor nodig; het scheidsgerecht kan dit uit zichzelf beslissen.

Persoonlijk wil zeggen: de partij zelf, en bij een onderneming iemand die werkelijk over de zaak gaat en beslissingen kan nemen. Iemand sturen die alles moet navragen, maakt de bijeenkomst zinloos, zeker als het over een schikking gaat.

Inlichtingen geven

Het eerste doel is feitelijk. Arbiters kunnen rechtstreeks vragen hoe iets is afgesproken, waarom een levering is uitgesteld of wie welke beslissing nam. Antwoorden uit de eerste hand zijn vaak concreter dan wat er na twee schrijfrondes op papier staat, en misverstanden worden zo in een half uur opgelost.

Wat u daar zegt, telt mee. Het is een onderdeel van het geding, geen informeel gesprek. Bereid u dus voor, ook als u alleen "even wat vragen" krijgt.

Een vergelijk beproeven

Het tweede doel is een schikking, in de taal van de wet een vergelijk. Het scheidsgerecht mag proberen partijen tot elkaar te brengen. Dat past bij arbitrage: partijen doen vaak al jaren zaken met elkaar en hebben er meer aan om verder te kunnen dan om gelijk te krijgen.

Komt er een regeling, bedenk dan dat een enkele afspraak op papier geen titel oplevert waarmee een deurwaarder aan de slag kan. Partijen kunnen het scheidsgerecht vragen de afspraak in een arbitraal vonnis vast te leggen. Ook dat vonnis kan niet zomaar worden uitgevoerd: daarvoor is eerst verlof tot tenuitvoerlegging van de voorzieningenrechter nodig. Pas met dat verlof erbij kan een deurwaarder ermee aan de slag.

Een voorbeeld. In een arbitrage tussen een fabrikant en zijn distributeur is de verhouding verhard, maar beide bedrijven hebben elkaar nog nodig. Het scheidsgerecht roept de directeuren zelf op. In het gesprek blijkt dat de kern niet de schadevergoeding is maar de vraag wie de klanten mag benaderen; daarover maken zij die middag een afspraak.

In de praktijk

Stuur de persoon die het weet én mag beslissen, en geef die persoon vooraf ruimte: tot welk bedrag of welke oplossing mag hij gaan. Zonder mandaat strandt elk schikkingsgesprek.

Bereid u voor op vragen over de feiten, niet op een pleidooi. En denk vooraf na over wat voor u een aanvaardbare uitkomst is en wat u absoluut niet wilt. Dat maakt u aan tafel effectiever dan een uitgewerkte juridische redenering.

Wordt de verschijning bevolen en verschijnt u zonder goede reden niet, dan doet dat uw zaak geen goed. Het scheidsgerecht bepaalt zelf welke gevolgtrekking het daaraan verbindt.