Artikel 1042 Rechtsvordering (1042 Rv)

Veel arbitrages draaien om vragen die alleen een vakman kan beantwoorden: is deze constructie deugdelijk, wat is dit bedrijf waard, hoe lang had deze machine mee moeten gaan. Artikel 1042 Rv stelt het scheidsgerecht in staat daarvoor een of meer deskundigen te benoemen die advies uitbrengen, tenzij partijen anders zijn overeengekomen.

De opdracht

Het eerste lid zegt dat het scheidsgerecht partijen kan raadplegen over de opdracht aan de deskundige. Het woord 'kan' maakt dat een bevoegdheid: het scheidsgerecht beslist zelf of het partijen bij de formulering van de vragen betrekt. Doet het dat, dan kunnen partijen aangeven welke punten zij onderzocht willen zien.

Vervolgens stuurt het scheidsgerecht zo snel mogelijk een afschrift van de benoeming en van de opdracht aan partijen. Zij weten daardoor wie er onderzoek doet en welke vragen die persoon moet beantwoorden, en kunnen zich daarop instellen.

Meewerken aan het onderzoek

Het tweede lid geeft het scheidsgerecht een instrument om het onderzoek mogelijk te maken. Het kan van een partij verlangen dat zij de deskundige de vereiste inlichtingen verschaft en de nodige medewerking verleent: toegang tot het gebouw, inzage in de administratie, een gesprek met de betrokken medewerkers.

Het artikel zelf verbindt geen sanctie aan het weigeren van medewerking. Het scheidsgerecht is wel degene die het geschil uiteindelijk beslist en die daarbij ook het verloop van het deskundigenonderzoek kent.

Reageren op het advies

Een rapport is een advies, geen uitspraak. Het derde lid geeft elke partij het recht te vragen dat de deskundigen op een zitting van het scheidsgerecht worden gehoord; wie dat wil, meldt dat zo snel mogelijk aan het scheidsgerecht en aan de wederpartij. Zo kunnen de bevindingen worden bevraagd in plaats van alleen gelezen.

Daarnaast stelt het scheidsgerecht partijen sowieso in de gelegenheid zich over het advies uit te laten, tenzij zij anders zijn overeengekomen. Dat sluit aan bij artikel 1036 Rv, dat partijen recht geeft op gelijke behandeling en op de gelegenheid hun standpunt naar voren te brengen.

Een voorbeeld. In een arbitrage over scheuren in een vloer benoemt het scheidsgerecht een constructeur. Partijen mogen meedenken over de vragen. De constructeur krijgt toegang tot het pand en tot de uitvoeringstekeningen. Na zijn rapport vraagt de aannemer om een verhoor, waarna beide partijen hun schriftelijke reactie geven.

In de praktijk

Wordt een partij gevraagd mee te denken over de opdracht, dan is dat het moment om de punten aan te dragen die voor haar standpunt van belang zijn. Een concreet geformuleerde vraag maakt het voor de deskundige eenvoudiger om een bruikbaar antwoord te geven.

Het verzoek om een verhoor van de deskundige is een recht van iedere partij. Het verhoor levert het meeste op als vooraf duidelijk is welke onderdelen van het rapport onduidelijk of omstreden zijn, bijvoorbeeld de gebruikte methode of de uitgangspunten van een berekening.