Artikel 1027 Rechtsvordering (1027 Rv)

Een arbitrage staat of valt met de vraag wie er beslist. Artikel 1027 Rv laat die keuze in de eerste plaats aan partijen: de arbiters worden benoemd op de wijze die zij zijn overeengekomen. Zij kunnen de benoeming ook aan een derde opdragen, bijvoorbeeld aan een arbitrage-instituut. Hebben zij niets afgesproken, dan benoemen zij de arbiters samen.

De termijn van drie maanden

Het tweede lid zet er een klok op. De benoeming moet gebeuren binnen drie maanden nadat de zaak aanhangig is, tenzij de arbiters al eerder zijn aangewezen. Moest eerst het aantal arbiters door de voorzieningenrechter worden vastgesteld, dan begint die termijn pas te lopen op de dag waarop dat aantal is bepaald.

Partijen mogen die termijn zelf inkorten of verlengen. Bij een spoedeisende zaak kan een kortere termijn zinvol zijn; bij een omvangrijk internationaal geschil, waarin het vinden van geschikte arbiters tijd kost, juist een langere.

Wat er gebeurt als de termijn verstrijkt

Blijft de benoeming uit, dan is de arbitrage niet verloren. Op verzoek van de meest gerede partij benoemt de voorzieningenrechter van de rechtbank de ontbrekende arbiter of arbiters. De wederpartij krijgt daarbij de gelegenheid te worden gehoord, zodat ook zij haar wensen over de persoon kenbaar kan maken.

Deze route is er precies voor de partij die wordt tegengewerkt. Wie merkt dat de ander geen arbiter aanwijst en de zaak laat verzanden, hoeft dat niet te laten gebeuren maar kan de voorzieningenrechter inschakelen.

Benoemen zonder oordeel over de geldigheid

Het vierde lid bevat een belangrijke waarborg. De voorzieningenrechter, of de derde die benoemt, doet dat ongeacht of de arbitrageafspraak geldig is. Hij hoeft die vraag dus niet eerst uit te zoeken; dat zou de benoeming eindeloos ophouden.

De keerzijde staat in dezelfde bepaling: door mee te werken aan de benoeming verliest u niet het recht om zich later op de onbevoegdheid van het scheidsgerecht te beroepen omdat een geldige arbitrageafspraak ontbreekt. U hoeft dus niet te kiezen tussen meewerken en uw standpunt behouden. Wie meent dat er geen geldig beding is, kan gewoon een arbiter aanwijzen en dat verweer daarna bij het scheidsgerecht voeren.

Een voorbeeld. Na een schriftelijke mededeling over een geschil over een softwareproject wijst de ene partij binnen enkele weken haar arbiter aan; de andere reageert niet. Drie maanden na de aanhangigheid vraagt de eerste partij de voorzieningenrechter de ontbrekende arbiters te benoemen. De wederpartij wordt gehoord en kan alsnog namen noemen, maar kan het proces niet langer blokkeren.

In de praktijk

Zet de einddatum van de drie maanden in uw agenda op het moment dat de zaak aanhangig wordt, en begin ruim daarvoor met het polsen van kandidaten. Vraag hun of zij tijd hebben en of zij banden hebben met partijen of het onderwerp.

Werkt de wederpartij niet mee, dien dan tijdig het verzoek bij de voorzieningenrechter in en beschrijf daarin wat u heeft geprobeerd. Verzet u zich tegen de arbitrage zelf, doe dan toch mee aan de benoeming en houd uw bevoegdheidsverweer achter de hand; de wet garandeert dat u dat niet kwijtraakt.