Bovendien gelden in geval van een vordering of verzoek als bedoeld in de artikelen 240 en 242 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek, indien de in de artikelen 1003 en 1004 bedoelde gegevens niet in het exploit of in het verzoekschrift werden vermeld, de navolgende bijzondere voorzieningen: 1°. De artikelen 237, 239 en 289, worden toegepast als vormden de hiervoor bedoelde vereniging en haar leden, onderscheidenlijk de gewezen leden van een ontbonden vereniging, tezamen één partij. Niet verschenen of gewezen leden worden niet in de kosten van het geding verwezen. 2°. Op vordering onderscheidenlijk verzoek van ieder der partijen kan de rechter, indien gerede twijfel bestaat of de wederpartij voor de proceskosten voldoende verhaal zal bieden, in elk stadium van de procedure bevelen dat terzake van de betaling der proceskosten zekerheid wordt gesteld.
Artikel 1006 Rechtsvordering (1006 Rv)
Proceskosten en zekerheid bij collectieve voorwaardenzaken
Wettekst
Toelichting
Als in een zaak over algemene voorwaarden de leden van een belangenvereniging niet afzonderlijk zijn genoemd, ontstaat er een vraag over de kosten: wie draagt ze en van wie kun je ze innen? Artikel 1006 Rv geeft daarvoor twee regels. De vereniging en haar leden gelden voor de kosten als één partij, en elke partij kan zekerheid voor de proceskosten vragen als er gegronde twijfel is over het verhaal.
Eén partij voor de kosten
De gewone kostenregels van dit wetboek, waaronder de artikelen 237, 239 en 289 Rv, worden toegepast alsof de vereniging en haar leden samen één partij vormen. Bij een ontbonden vereniging geldt hetzelfde voor de gewezen leden. Er komt dus niet voor elk lid een eigen kostenveroordeling, maar één kostenbeslissing voor het geheel. Dat past bij de manier waarop de zaak is ingericht: als collectief.
Wie buiten schot blijft
Leden of gewezen leden die niet zijn verschenen, worden niet in de kosten van het geding veroordeeld. Dat is een belangrijke bescherming. Iemand die alleen door zijn lidmaatschap in de zaak is beland en er verder geen rol in heeft gespeeld, loopt dus niet het risico op een kostenveroordeling. Het spiegelbeeld staat in artikel 1005 Rv: wie niet is verschenen, kan ook geen cassatie instellen.
Zekerheid voor de proceskosten
Het tweede onderdeel geeft elke partij een middel in handen. Bestaat er gegronde twijfel of de wederpartij de proceskosten uiteindelijk wel kan betalen, dan kan de rechter op vordering of verzoek bevelen dat daarvoor zekerheid wordt gesteld. Dat kan in elk stadium van de procedure, dus ook nog als de zaak al loopt. Zekerheid betekent in de praktijk een bankgarantie of een storting waarop de kosten kunnen worden verhaald.
Een voorbeeld. Een leverancier wordt aangesproken door een vereniging zonder noemenswaardig vermogen, mede namens haar leden. Hij vreest dat hij bij winst met een oninbare kostenveroordeling blijft zitten en vraagt zekerheid. Wijst de rechter dat toe, dan moet die zekerheid er komen voordat de zaak verder gaat. Verliest de vereniging, dan is er één kostenbeslissing en blijven de leden die nooit verschenen zijn daarbuiten.
In de praktijk
Voor wie zo'n zaak begint: houd er rekening mee dat de wederpartij zekerheid kan vragen en dat dat geld vastlegt zolang de procedure loopt. Begroot dat vooraf, samen met het griffierecht en de eigen advocaatkosten.
Voor wie wordt aangesproken: vraag zekerheid tijdig en onderbouw de twijfel over het verhaal met concrete gegevens, bijvoorbeeld uit de gepubliceerde jaarstukken. Een enkel vermoeden dat de wederpartij weinig te besteden heeft, is niet genoeg.