Artikel 823 Rechtsvordering (823 Rv)

Naast de tijdelijke regelingen over woning, geld en omgang kent de scheidingsprocedure een zwaarder middel voor het kind zelf. Artikel 823 Rv geeft de rechter in een scheidingszaak de bevoegdheid een kind onder toezicht te stellen. Dat is een kinderbeschermingsmaatregel: het gezag van de ouders blijft bestaan, maar er komt begeleiding en toezicht bij die de ouders moeten aanvaarden. De gronden voor die maatregel staan niet hier, maar in artikel 255 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.

Wie het kan vragen

Twee partijen kunnen dit verzoek doen: een van de echtgenoten en de raad voor de kinderbescherming. De raad kan het verzoek dus ook doen als geen van de ouders erom vraagt. De raad is de instantie die de situatie van kinderen onderzoekt en zelfstandig aan de rechter kan voorleggen wat volgens hem nodig is.

Waarin dit verschilt van de andere voorzieningen

De voorzieningen van artikel 822 Rv regelen de praktische kant van het uit elkaar gaan: waar iemand woont, wie wat betaalt, wanneer de kinderen bij wie zijn. Een ondertoezichtstelling grijpt in in de opvoeding. Daarvoor gelden de eisen uit het Burgerlijk Wetboek: het kind moet ernstig in zijn ontwikkeling worden bedreigd, de zorg die nodig is om die bedreiging af te wenden wordt door de ouders niet of onvoldoende geaccepteerd, en er moet de verwachting zijn dat de ouders binnen een voor het kind aanvaardbare termijn de verantwoordelijkheid voor verzorging en opvoeding weer kunnen dragen. Of daaraan is voldaan, beoordeelt de rechter aan de hand van de omstandigheden van het kind.

Hoe lang de maatregel doorloopt

Het tweede lid bepaalt dat artikel 826 Rv niet van toepassing is. Artikel 826 Rv regelt wanneer de voorlopige voorzieningen hun werking verliezen. Doordat het hier is uitgezonderd, eindigt een in de scheidingsprocedure uitgesproken ondertoezichtstelling niet op grond van die bepaling. Voor de duur, de verlenging en het einde gelden de regels die het Burgerlijk Wetboek voor de ondertoezichtstelling geeft, net als bij een ondertoezichtstelling die buiten een scheiding is uitgesproken.

Een voorbeeld

Tijdens een verhitte scheiding weigeren beide ouders elk contact met de ander en wordt het kind stelselmatig ingezet in het conflict; op school gaat het zichtbaar mis. De raad voor de kinderbescherming legt de zaak aan de rechter voor. Volgt een ondertoezichtstelling, dan komt er begeleiding die met beide ouders werkt, en die begeleiding stopt niet op het moment dat de scheiding rond is.

In de praktijk

Voor ouders is dit het punt waarop het conflict niet langer alleen van hen is. Een ondertoezichtstelling wordt niet uitgesproken omdat een van beiden dat wil, maar omdat aan de wettelijke gronden is voldaan. De rechter beoordeelt de situatie van het kind en niet de vraag wie in de scheiding gelijk heeft.