Artikel 822 Rechtsvordering (822 Rv)

De tijdelijke regelingen die de rechter kan treffen

De rechter kan bij beschikking voor de duur van het geding: a. bepalen dat één der echtgenoten bij uitsluiting gerechtigd zal zijn tot het gebruik van de echtelijke woning met bevel dat de andere echtgenoot die woning dient te verlaten en deze verder niet mag betreden; b. bevelen dat ieder der echtgenoten aan de andere echtgenoot beschikbaar zal stellen de goederen tot diens dagelijks gebruik strekkend, alsmede de goederen strekkend tot het dagelijks gebruik van de kinderen; c. bepalen aan wie der echtgenoten ieder minderjarig kind van de echtgenoten te zamen zal worden toevertrouwd, waarbij tevens, indien het kind niet reeds in de macht van die echtgenoot mocht zijn, de afgifte van dat kind aan hem zal worden bevolen, en bovendien het bedrag bepalen dat de andere echtgenoot voor de verzorging en opvoeding van ieder der kinderen moet betalen; d. een regeling vaststellen inzake de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken of de omgang tussen het kind en de echtgenoot die niet het gezag uitoefent alsmede inzake het verschaffen van informatie dan wel het raadplegen van de echtgenoten over de minderjarige kinderen van de echtgenoten; e. het bedrag bepalen dat de ene echtgenoot moet betalen voor het levensonderhoud van de andere echtgenoot.
De voorzieningen, bedoeld in het eerste lid, vangen aan op de dag van de dagtekening der beschikking, tenzij de rechter een eerdere of latere aanvangsdag heeft vastgesteld.

Toelichting

Artikel 822 Rv vertelt wat de rechter tijdens een scheiding daadwerkelijk kan regelen. De opsomming is beperkt: het gaat om de woning, de spullen voor dagelijks gebruik, de kinderen en het geld voor levensonderhoud. Alles wat de rechter hier toewijst geldt voor de duur van het geding en wordt vastgelegd in een beschikking, niet in een vonnis. Het tweede lid bepaalt vanaf wanneer zo'n regeling werkt.

Wat de rechter kan bepalen

De wet noemt vijf soorten voorzieningen. Samengevat komt het hierop neer.

De woning. De rechter kan een van beiden voor deze periode als enige het gebruik van de echtelijke woning geven, met het bevel dat de ander de woning verlaat en er niet meer binnenkomt.

De spullen. Elk van beiden kan worden bevolen de ander de zaken af te geven die deze dagelijks nodig heeft, en ook de spullen die de kinderen dagelijks gebruiken.

De kinderen. De rechter kan bepalen aan wie van de ouders een minderjarig kind wordt toevertrouwd, zo nodig met het bevel het kind af te geven, en daarbij vaststellen welk bedrag de ander voor verzorging en opvoeding moet betalen.

De omgang en de informatie. Er kan een regeling komen voor de verdeling van de zorgtaken of voor de omgang met de ouder zonder gezag, en voor het informeren en raadplegen van elkaar over de kinderen.

Het levensonderhoud. De rechter kan een bedrag vaststellen dat de ene echtgenoot aan de andere betaalt om van te leven.

Vanaf wanneer de regeling geldt

Standaard gaat een voorziening in op de dag die als datum op de beschikking staat. De rechter mag daarvan afwijken en een eerdere of een latere ingangsdatum kiezen. Bij een geldbedrag bepaalt die datum vanaf wanneer er betaald moet worden en dus of er een achterstand ontstaat, en bij de woning vanaf welk moment de ander er niet meer mag komen. Vraag er daarom om als u een bepaalde datum nodig hebt, want de rechter beslist hierover binnen de grenzen van wat is verzocht.

Een voorbeeld

Twee echtgenoten wonen nog samen in een koophuis. De rechter wijst het gebruik van de woning voorlopig toe aan een van hen, bepaalt dat de kinderen daar hun hoofdverblijf houden, legt een weekendregeling vast en stelt een maandelijkse bijdrage voor de kinderen vast. Vanaf de datum van de beschikking staat dat vast, ook als de scheiding zelf nog maanden duurt.

In de praktijk

Deze regelingen zijn tijdelijk, maar ze zijn wel afdwingbaar: een beschikking levert een titel op waarmee een deurwaarder aan de slag kan als er niet wordt betaald of niet wordt vertrokken. Tegelijk zijn ze niet in beton gegoten. Artikel 824 Rv laat wijziging of intrekking toe als de omstandigheden veranderen of als de rechter van verkeerde gegevens is uitgegaan, en artikel 826 Rv bepaalt wanneer de regeling vanzelf eindigt.

De opsomming in dit artikel is niet alles wat in deze procedure gevraagd kan worden: op grond van artikel 823 Rv kan de rechter, als een echtgenoot of de raad voor de kinderbescherming daarom vraagt, een minderjarige ook onder toezicht stellen. Artikel 821 Rv noemt beide mogelijkheden in één adem.

Wat met de afwikkeling van het huwelijk zelf te maken heeft, valt buiten deze voorlopige voorzieningen. Een verdeling van de gemeenschap of een definitieve alimentatie hoort thuis bij de scheiding en bij de nevenvoorzieningen van artikel 827 Rv. Een voorlopige bijdrage op grond van artikel 822 Rv loopt daarom niet vooruit op wat later definitief wordt vastgesteld; het gaat om een regeling die de periode van het geding overbrugt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie vraagt de bijdrage voor een jongmeerderjarige aan?

Hoge Raad · 2025-05-09 · ECLI:NL:HR:2025:724

Op prejudiciële vragen moest de Hoge Raad beslissen of in een echtscheidingsprocedure een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van een kind tussen achttien en eenentwintig jaar kan worden bepaald als voorlopige voorziening of als nevenvoorziening. Het antwoord is ontkennend: die bijdrage strekt niet tot een voorziening tussen de echtgenoten, en de echtscheiding raakt de aanspraak van het jongmeerderjarige kind niet. Het kind dat zo'n bijdrage wil, moet daar in beginsel zelf om verzoeken. Analoge toepassing van de echtscheidingsbepalingen is daarvoor niet aangewezen.
Wanneer verliest een voorlopige voorziening haar kracht?

Hoge Raad · 2018-08-31 · ECLI:NL:HR:2018:1414

In een echtscheidingsprocedure had het hof op grond van art. 223 Rv een voorlopige partneralimentatie voor de duur van het hoger beroep bepaald, omdat de bijzondere regeling van art. 821-826 Rv daarvoor geen ruimte meer liet. In cassatie in het belang der wet besliste de Hoge Raad dat dit niet kan: met de art. 821-826 Rv heeft de wetgever kennelijk een uitputtende regeling beoogd voor de voorlopige voorzieningen die kenmerkend zijn voor een scheidingsprocedure, en die regeling wijkt bovendien aanmerkelijk af van art. 223 Rv. Voor de in art. 822 lid 1, onder a-e, Rv genoemde voorzieningen is daarom geen plaats voor overeenkomstige toepassing van art. 223 Rv. De Hoge Raad stelt daarbij vast dat een voorziening op de voet van art. 223 Rv van kracht blijft totdat de vordering in de hoofdzaak is ingetrokken of de einduitspraak in kracht van gewijsde is gegaan, en dat daartegen direct hoger beroep en cassatie openstaan.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst