Artikel 817 Rechtsvordering (817 Rv)

Scheidingsverzoek tegen een echtgenoot die is opgenomen

Betreft het een verzoek van een der echtgenoten, terwijl de andere echtgenoot op grond van een geestesstoornis verblijft in een ziekenhuis, verpleeghuis, verpleeginrichting of een psychiatrische inrichting als bedoeld in het derde lid, dan vermeldt het verzoekschrift het feit van dit verblijf.
In het geval bedoeld in het eerste lid beveelt de rechter het bestuur van de raad voor rechtsbijstand aan deze echtgenoot een advocaat toe te voegen indien hij nog geen advocaat heeft en bepaalt hij tevens een nieuwe termijn voor het indienen van een verweerschrift. Bij algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld voor de vergoeding die de advocaat ontvangt voor de door hem verleende rechtsbijstand.
Onder een psychiatrische inrichting wordt verstaan een accommodatie als bedoeld in artikel 1:1, onderdeel b, van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, of als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van de Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten.

Toelichting

Iemand die wegens een geestesstoornis in een instelling verblijft, kan zich vaak niet zelf verweren tegen een verzoek tot scheiding. Dit artikel zorgt ervoor dat hij toch een stem krijgt. Het verplicht de verzoeker om dat verblijf in het verzoekschrift te vermelden, en het verplicht de rechter om te regelen dat de andere echtgenoot rechtsbijstand krijgt en meer tijd.

De meldplicht van de verzoeker

Verblijft de andere echtgenoot op grond van een geestesstoornis in een ziekenhuis, verpleeghuis, verpleeginrichting of psychiatrische inrichting, dan moet het verzoekschrift dat feit vermelden. Dat is geen detail dat de verzoeker naar eigen inzicht kan weglaten: zonder die vermelding komt de rechter niet toe aan de bescherming die dit artikel biedt, en kan een scheiding tot stand komen zonder dat de meest kwetsbare partij is gehoord.

Een advocaat en een nieuwe termijn

Heeft die echtgenoot nog geen advocaat, dan beveelt de rechter het bestuur van de raad voor rechtsbijstand hem er een toe te voegen. Toevoeging betekent dat er een advocaat wordt aangewezen die op kosten van de overheid bijstand verleent; de vergoeding daarvoor is bij algemene maatregel van bestuur geregeld. Tegelijk bepaalt de rechter een nieuwe termijn voor het indienen van een verweerschrift, zodat die advocaat zich in de zaak kan inlezen.

Vermelden van het verblijf in het verzoekschrift.
Toevoegen van een advocaat door de raad voor rechtsbijstand.

- Een nieuwe termijn voor het verweerschrift.

Wat onder een psychiatrische inrichting valt

Het derde lid maakt duidelijk waarover het gaat: een accommodatie in de zin van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg of van de Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten. Daarmee is de kring afgebakend en hoeft er niet te worden gediscussieerd over de vraag of een bepaalde voorziening eronder valt.

Wat het artikel niet doet

Deze regeling stelt geen extra eis aan de scheiding zelf. Een huwelijk kan ook worden ontbonden als een van beiden is opgenomen; de wet verhindert dat niet. Wat zij regelt, is de procedurele positie: het gaat erom dat deze echtgenoot niet ongemerkt en zonder bijstand door de procedure heen rolt. De inhoudelijke beoordeling van het verzoek verandert er niet door.

In de praktijk

Voor familieleden van iemand die is opgenomen, is het goed te weten dat dit artikel ook doorwerkt in hoger beroep en cassatie: artikel 820 Rv verklaart het daar van overeenkomstige toepassing. Merkt u dat er een scheidingsprocedure loopt zonder dat er een advocaat voor de opgenomen echtgenoot is, meld dat dan bij de rechtbank. Voor de verzoeker geldt het spiegelbeeld: verzwijgen van het verblijf levert een gebrekkig verzoekschrift op en kan de procedure later alsnog in gevaar brengen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst