Artikel 811 Rechtsvordering (811 Rv)

Inzage in rapporten en stukken in zaken over minderjarigen

In zaken betreffende minderjarigen worden als belanghebbenden bij het recht op inzage en afschrift, als bedoeld in artikel 290, van door de raad voor de kinderbescherming of het openbaar ministerie overgelegde bescheiden alsmede van door een deskundige op verzoek van de rechter overgelegde bescheiden aangemerkt: a. de verzoekers, b. de ouders en voogden, c. degenen die de minderjarige als behorende tot hun gezin verzorgen en opvoeden en die uit dien hoofde een nauwe persoonlijke betrekking met het kind hebben, en d. de minderjarige van twaalf jaren of ouder, tenzij de rechter is gebleken dat hij niet in staat is tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake.
Inzage of afschrift kan evenwel worden geweigerd door de rechter aan wie de bescheiden zijn overgelegd, op een van de gronden, genoemd in artikel 5.1, tweede lid, onderdeel e, en vijfde lid, van de Wet open overheid.
Tegen de beschikking staat geen andere voorziening open dan cassatie in het belang der wet.

Toelichting

Wie zich wil verweren tegen een rapport, moet het eerst kunnen lezen. Dit artikel regelt wie in zaken over minderjarigen recht heeft op inzage en afschrift van de stukken die de raad voor de kinderbescherming of het openbaar ministerie heeft overgelegd, en van de stukken die een deskundige op verzoek van de rechter heeft ingebracht. Het wijst daarvoor een vaste kring aan.

Wie inzage kan krijgen

De wet noemt vier groepen, en die opsomming is bepalend.

De verzoekers, degenen dus die de procedure aanhangig hebben gemaakt.
De ouders en de voogden van het kind.
Degenen die het kind als behorend tot hun gezin verzorgen en opvoeden en daardoor een nauwe persoonlijke betrekking met het kind hebben.

- De minderjarige van twaalf jaar of ouder, tenzij de rechter is gebleken dat hij zijn belangen op dit punt niet redelijk kan waarderen.

Waarom het kind zelf in dit rijtje staat

Dat een jongere van twaalf of ouder zelf inzage kan krijgen, is geen detail. Het rapport gaat over hem: over zijn thuissituatie, zijn school, zijn gedrag. De wet gaat ervan uit dat hij oud genoeg is om te lezen wat er over hem is opgeschreven, tenzij de rechter concreet vaststelt dat dit voor deze jongere te veel gevraagd is. Die uitzondering vraagt dus om een beoordeling van dit kind, niet om een algemene aanname over leeftijd.

Wanneer inzage kan worden geweigerd

Inzage of afschrift kan worden geweigerd door de rechter aan wie de stukken zijn overgelegd, en alleen op gronden die de Wet open overheid noemt. Het gaat dan om zwaarwegende redenen zoals de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van anderen. De weigering is dus geen vrije keuze en moet worden gedragen door een van die gronden; wie inzage vraagt, mag verwachten dat een weigering wordt uitgelegd.

Geen gewoon rechtsmiddel tegen de beslissing

Tegen de beslissing over inzage staat geen andere voorziening open dan cassatie in het belang der wet. Dat rechtsmiddel wordt ingesteld door de procureur-generaal bij de Hoge Raad en verandert niets aan de uitkomst voor de betrokkenen; het dient alleen om een rechtsvraag te laten beantwoorden. Wie inzage geweigerd krijgt, kan die beslissing dus niet zelf laten toetsen door een hogere rechter.

In de praktijk

Vraag inzage vroeg, niet op de dag van de zitting. Alleen dan is er tijd om het rapport rustig te lezen, feitelijke onjuistheden op te schrijven en zo nodig een tegenonderzoek te vragen langs de weg van artikel 810a Rv. Krijgt u een stuk in gelakte vorm, vraag dan waarop de weigering steunt; het antwoord bepaalt of u zich zinvol kunt verweren. Voor jongeren geldt hetzelfde: wie ouder is dan twaalf en wil weten wat er over hem is geschreven, kan daar zelf om vragen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie krijgt een afschrift van de uitspraak?

Hoge Raad · 2025-05-09 · ECLI:NL:HR:2025:723

Op prejudiciele vragen van een rechtbank beantwoordt de Hoge Raad of een gerecht op verzoek inzage of afschrift moet geven van stukken uit het dossier van afgesloten familie- en jeugdzaken. Over art. 290 Rv overweegt hij dat lid 1 de verzoeker en iedere belanghebbende recht geeft op inzage en afschrift van het verzoekschrift, de verweerschriften, de op de zaak betrekking hebbende stukken en de processen-verbaal, en dat de griffier op grond van lid 2 en lid 3 afschriften van processen-verbaal en beschikkingen verstrekt. Art. 290 lid 1 Rv heeft echter uitsluitend betrekking op lopende verzoekschriftprocedures: dat volgt uit de plaats van de bepaling in de wet en uit haar totstandkomingsgeschiedenis, zodat het artikel geen recht geeft op stukken uit een afgesloten zaak. Daarna komen onder meer art. 811 Rv, art. 29 Rv, de exhibitieregeling van art. 194 e.v. Rv, de Wet open overheid, de privacyverordening en art. 8 EVRM aan de orde.
Kan een minderjarige zelf procederen?

Hoge Raad · 2014-12-05 · ECLI:NL:HR:2014:3535

In deze zaak ging het over de positie van minderjarigen in een jeugdbeschermingsprocedure en over hun toegang tot de processtukken. De Hoge Raad wees erop dat een minderjarige die vindt dat zijn wettelijk vertegenwoordiger zijn belangen onvoldoende behartigt, de rechter kan verzoeken een bijzondere curator te benoemen. Daarmee is deze bepaling de aangewezen weg waarlangs een kind alsnog een eigen stem in de procedure kan krijgen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst