- Tenzij de rechter aanstonds een beschikking geeft waarbij hij zich onbevoegd verklaart of het verzoek toewijst, wordt aan de belanghebbenden, voorzover hun woonplaats bekend is, een afschrift van het verzoekschrift en van de daarbij behorende bescheiden toegezonden en worden de belanghebbenden opgeroepen voor de behandeling. Is de woonplaats niet bekend, dan wordt bij de oproeping het verzoek kort aangeduid.
- Voorts kan de rechter bevelen dat degenen wier verklaring in verband met de beoordeling van het verzoek van betekenis kan zijn, worden opgeroepen om ter terechtzitting te verschijnen.
- De beschikkingen tot voorlopige ondertoezichtstelling van een minderjarige en tot machtiging van de gecertificeerde instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet om een minderjarige uit huis te plaatsen, een beschikking met betrekking tot de voorlopige voogdij alsmede een beschikking als bedoeld in artikel 265i, tweede lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek kunnen alleen dan aanstonds worden gegeven, indien de behandeling niet kan worden afgewacht zonder onmiddellijk en ernstig gevaar voor de minderjarige. Deze beschikkingen verliezen haar kracht na verloop van twee weken, tenzij de belanghebbenden binnen deze termijn in de gelegenheid zijn gesteld hun mening kenbaar te maken.
←
Terug 799a · Extra eisen aan een verzoekschrift tot ondertoezichtstelling
Verder 801 · Oproeping en verweertermijn in zaken over levensonderhoud
→
Artikel 800 Rechtsvordering (800 Rv)
Toezending van het verzoekschrift en oproeping voor de behandeling
Wettekst
Toelichting
Dit artikel regelt wat er gebeurt nadat een verzoekschrift in een familiezaak binnen is. De hoofdregel is eenvoudig: de belanghebbenden krijgen een afschrift van het verzoekschrift en van de bijbehorende stukken toegestuurd en worden opgeroepen voor de behandeling. Daarnaast bevat het artikel een bijzondere regeling voor beslissingen die geen uitstel dulden, zoals een voorlopige ondertoezichtstelling of een spoedmachtiging tot uithuisplaatsing.
De hoofdregel en de twee uitzonderingen
Toezending en oproeping blijven achterwege in twee gevallen: als de rechter zich meteen onbevoegd verklaart, en als hij het verzoek meteen toewijst. In alle andere gevallen gaan de stukken de deur uit. Is de woonplaats van een belanghebbende niet bekend, dan wordt bij de oproeping het verzoek kort aangeduid, zodat degene die de oproeping onder ogen krijgt in elk geval weet waar het over gaat.
Informanten oproepen
Het tweede lid geeft de rechter de bevoegdheid om ook anderen op te roepen: mensen wier verklaring voor de beoordeling van betekenis kan zijn. Zij worden geen belanghebbende doordat zij verschijnen; zij komen vertellen wat zij weten. Denk aan een hulpverlener, een leerkracht of een familielid dat dicht bij het gezin staat.
Beslissen zonder de anderen te horen
Het derde lid gaat over de zwaarste situaties: de voorlopige ondertoezichtstelling, de machtiging aan de gecertificeerde instelling om een minderjarige uit huis te plaatsen en de voorlopige voogdij. Zulke beschikkingen mogen aanstonds worden gegeven — dus zonder dat de belanghebbenden eerst zijn gehoord — maar alleen als de behandeling niet kan worden afgewacht zonder onmiddellijk en ernstig gevaar voor de minderjarige.
- Onmiddellijk gevaar: het risico is acuut, niet iets voor over enkele weken.
- Ernstig gevaar: het gaat om zwaarwegend nadeel voor het kind.
- Voor de minderjarige: het criterium ziet op het kind, niet op het ongemak van de instantie.
De harde grens van twee weken
Zo'n spoedbeschikking is niet blijvend. Zij verliest haar kracht na twee weken, tenzij de belanghebbenden binnen die termijn in de gelegenheid zijn gesteld hun mening kenbaar te maken. Dat is de tegenprestatie voor het feit dat er zonder hoor en wederhoor is beslist: het gesprek moet er binnen twee weken alsnog komen, anders vervalt de maatregel vanzelf. Voor ouders is dit een belangrijk aanknopingspunt — de vraag of zij tijdig zijn gehoord, is niet vrijblijvend.
Een voorbeeld
Een kind wordt op een vrijdagmiddag in een acuut onveilige situatie aangetroffen. Er wordt diezelfde dag een machtiging tot uithuisplaatsing gevraagd en gegeven, zonder dat de ouders erbij zijn. Binnen twee weken moet er dan een moment zijn waarop de ouders hun kant van het verhaal kunnen vertellen; gebeurt dat niet, dan houdt de beschikking op te gelden.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Een belanghebbende is niet opgeroepen - en nu?
Bij de benoeming van een bewindvoerder en mentor voor de moeder waren twee van haar kinderen niet opgeroepen voor de zitting, terwijl zij als belanghebbenden hadden moeten worden opgeroepen. De Hoge Raad overweegt dat belanghebbenden in beginsel moeten worden opgeroepen, een afschrift van het verzoekschrift moeten krijgen en verweer mogen voeren, en dat dit ook in hoger beroep geldt. Merkt de rechter tijdens de behandeling dat een belanghebbende ten onrechte niet is opgeroepen, dan moet hij die belanghebbende met het oog op hoor en wederhoor alsnog in de gelegenheid stellen zijn processuele rechten te gebruiken. Een gelegenheid om alleen op het proces-verbaal te reageren is daarvoor niet genoeg.
-
Welke beschikkingen vallen onder het rechtsmiddelenverbod?
Het derde lid staat toe dat bepaalde beschikkingen over minderjarigen aanstonds worden gegeven, zonder de belanghebbenden eerst op te roepen, als de behandeling niet kan worden afgewacht zonder onmiddellijk en ernstig gevaar voor de minderjarige; die beschikking vervalt dan na twee weken tenzij de belanghebbenden binnen die termijn hun mening hebben kunnen geven. De Hoge Raad beslist dat deze regel ook van overeenkomstige toepassing is op de vervangende toestemming voor wijziging van de verblijfplaats van een kind, hoewel die beschikking niet in de opsomming staat. Daarbij hoort wel een waarborg: is eerst zonder oproeping beslist, dan moet de rechter na het horen van de ouder het oorspronkelijke verzoek volledig opnieuw beoordelen.
-
Is de jeugdinstelling belanghebbende of informant?
In een procedure tussen twee ouders over beeindiging van hun gezamenlijk gezag wilde de gecertificeerde instelling die het toezicht over het kind uitoefende als belanghebbende worden aangemerkt in plaats van als informant. De Hoge Raad oordeelt dat zij dat niet is: de beslissing kan haar taakuitoefening wel raken, maar heeft niet tot gevolg dat de ondertoezichtstelling eindigt en verandert haar wettelijke taken en bevoegdheden niet, zodat de zaak niet rechtstreeks op haar rechten of verplichtingen betrekking heeft. De uitspraak maakt daarmee scherp wat het verschil in praktijk betekent: een belanghebbende mag verweer voeren, een zelfstandig verzoek doen, de stukken inzien en in hoger beroep komen; een informant kan alleen worden opgeroepen om ter zitting te worden gehoord.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.