- Voor de toepassing van deze afdeling wordt onder belanghebbende verstaan degene op wiens rechten of verplichtingen de zaak rechtstreeks betrekking heeft. Degene die niet de ouder is en de minderjarige op wie de zaak betrekking heeft gedurende ten minste een jaar als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt, wordt aangemerkt als belanghebbende.
- In zaken van curatele, onderbewindstelling of mentorschap worden onder belanghebbenden bovendien verstaan de echtgenoot, de geregistreerde partner of andere levensgezel en de kinderen of, bij gebreke van dezen, de ouders, broers en zusters van degene wiens curatele, goederen of mentorschap het betreft.
←
Terug 776 · Rangregeling als de belanghebbenden het over een batig saldo oneens zijn
Verder 799 · Wat een verzoekschrift in familiezaken moet vermelden en meebrengen
→
Artikel 798 Rechtsvordering (798 Rv)
Wie belanghebbende is in familiezaken buiten de scheidingszaken
Wettekst
Toelichting
In een verzoekschriftprocedure staan geen eiser en gedaagde tegenover elkaar, maar een verzoeker en belanghebbenden. Wie belanghebbende is, bepaalt wie een afschrift van het verzoekschrift krijgt, wie wordt opgeroepen, wie mag meepraten en wie later hoger beroep kan instellen. Dit artikel legt vast wie die kring vormt in familiezaken die geen scheidingszaken zijn: van ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing tot gezag, omgang, curatele en bewind.
De hoofdregel: rechtstreeks geraakt
Belanghebbende is degene op wiens rechten of verplichtingen de zaak rechtstreeks betrekking heeft. De toets is juridisch: de vraag is of de beslissing die de rechter gaat nemen iets verandert aan de eigen rechten of plichten van degene om wie het gaat. Een ouder met gezag wordt door een beslissing over het gezag of de verblijfplaats van zijn kind rechtstreeks geraakt. Een school, een huisarts of een hulpverlener die zich zorgen maakt over een kind, is op die grond nog geen belanghebbende.
De verzorger die geen ouder is
Daarnaast wijst het eerste lid uitdrukkelijk een groep aan: wie geen ouder is, maar de minderjarige ten minste een jaar als behorend tot zijn gezin verzorgt en opvoedt, wordt als belanghebbende aangemerkt. Daarmee krijgt de pleegouder of de feitelijke verzorger een eigen plaats in de procedure zodra die verzorging enige duurzaamheid heeft.
- Geen ouder, maar wel degene die het kind opvoedt.
- Ten minste een jaar, en niet korter.
- Als behorend tot het gezin: het kind woont er en maakt er deel van uit.
Curatele, bewind en mentorschap
Voor die zaken breidt het tweede lid de kring verder uit. Naast wie rechtstreeks wordt geraakt, gelden ook de echtgenoot, de geregistreerde partner of andere levensgezel en de kinderen als belanghebbende; zijn die er niet, dan de ouders, broers en zusters van degene om wiens curatele, goederen of mentorschap het gaat. Er is een volgorde: de ouders, broers en zusters komen pas in beeld als er geen partner, levensgezel of kinderen zijn.
Waarom dit ertoe doet
De status van belanghebbende is geen etiket. Wie belanghebbende is, ontvangt de stukken, wordt opgeroepen voor de mondelinge behandeling en krijgt achteraf een afschrift van de beschikking met de beroepstermijn erbij. Wie dat niet is, staat buiten de procedure als partij en kan er in beginsel geen rechtsmiddel tegen instellen.
Een voorbeeld
Een kind woont ruim twee jaar bij een tante die het als eigen kind opvoedt. Wordt er een verzoek gedaan over het gezag, dan is die tante belanghebbende: zij krijgt de stukken, mag ter zitting haar verhaal doen en kan tegen de beschikking opkomen. Had het kind pas acht maanden bij haar gewoond, dan was zij op grond van deze bepaling nog geen belanghebbende geweest, omdat de termijn van een jaar dan niet is bereikt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie is belanghebbende in een familiezaak?
In antwoord op prejudiciële vragen over wie belanghebbende is in familiezaken, zet de Hoge Raad uiteen wat die hoedanigheid in hoger beroep meebrengt. Als belanghebbende is de andere ouder op grond van artikel 361 lid 3 Rv bevoegd een verweerschrift in te dienen in het principale appel, en kan zij daarnaast alsnog incidenteel appel instellen, ook na afloop van de termijn en na berusting.
-
Is de jeugdinstelling belanghebbende of informant?
In een procedure tussen twee ouders over beeindiging van hun gezamenlijk gezag wilde de gecertificeerde instelling die het toezicht over het kind uitoefende als belanghebbende worden aangemerkt in plaats van als informant. De Hoge Raad oordeelt dat zij dat niet is: de beslissing kan haar taakuitoefening wel raken, maar heeft niet tot gevolg dat de ondertoezichtstelling eindigt en verandert haar wettelijke taken en bevoegdheden niet, zodat de zaak niet rechtstreeks op haar rechten of verplichtingen betrekking heeft. De uitspraak maakt daarmee scherp wat het verschil in praktijk betekent: een belanghebbende mag verweer voeren, een zelfstandig verzoek doen, de stukken inzien en in hoger beroep komen; een informant kan alleen worden opgeroepen om ter zitting te worden gehoord.
-
Mag de ouder zonder gezag in beroep bij een OTS?
De vraag was of een ouder die het ouderlijk gezag niet heeft, belanghebbende is in een procedure over (verlenging van) de ondertoezichtstelling van zijn kind, en dus hoger beroep kan instellen. De Hoge Raad antwoordt ontkennend: door de beslissing tot ondertoezichtstelling worden de rechten en verplichtingen van die ouder niet rechtstreeks geraakt, omdat hij voor de maatregel al geen gezag uitoefende en de maatregel niet in de weg staat aan omgang met het kind. Hij is daarom geen belanghebbende, en kan ook aan die hoedanigheid geen recht van hoger beroep ontlenen.
-
Zijn de kinderen belanghebbende bij een bewindmachtiging?
Een bewindvoerder vroeg de kantonrechter machtiging om de huwelijkse voorwaarden van de rechthebbende op te heffen; de zoons wilden daartegen in beroep. De Hoge Raad oordeelt dat zij geen belanghebbende zijn op grond van het eerste lid: de opheffing beinvloedt wel de omvang van het vermogen van hun vader, maar hun eigen rechten zijn daarbij niet, en in elk geval niet rechtstreeks, in het geding. Ook de ruimere kring van het tweede lid helpt hen niet, omdat een machtigingsprocedure geen zaak van onderbewindstelling in de zin van die bepaling is.
-
Geldt de ruimere kring ook bij ontslag van een bewindvoerder?
Het tweede lid breidt de kring van belanghebbenden in zaken van curatele, bewind en mentorschap uit tot onder meer de partner en de kinderen van de betrokkene. De vraag was of een procedure over ontslag van een bewindvoerder of mentor en benoeming van een opvolger ook zo'n zaak is. De Hoge Raad antwoordt bevestigend: deze bepaling is ook in die procedures van toepassing, en dat geldt eveneens bij ontslag van een curator. De in het tweede lid genoemde verwanten moeten dan, als zij niet zelf de verzoeker zijn, als belanghebbenden in de procedure worden betrokken.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.