Artikel 771 Rechtsvordering (771 Rv)

Iemand die het vermogen van anderen heeft beheerd, moet daarover verantwoording afleggen: een bewindvoerder, een executeur, een vereffenaar, iemand die jarenlang de zaken van een ander deed. Meestal gebeurt dat onderling. Maar soms is een deel van de belanghebbenden onbekend of onvindbaar, en dan kan de rekening nooit worden afgesloten. Dit artikel opent daarvoor een eigen procedure: de rekenplichtige dagvaardt alle belanghebbenden om de rekening op te nemen en goed te keuren.

Twee manieren van dagvaarden naast elkaar

De regeling combineert twee wegen. Alle belanghebbenden samen — ook wie niet bij naam bekend is — worden gedagvaard op de manier die de wet voorschrijft voor personen zonder bekende woon- of verblijfplaats, dus langs de openbare weg. Daarnaast worden de belanghebbenden die wél bekend zijn bovendien op de gewone manier gedagvaard, ieder volgens de betekeningsregels die voor hem gelden. Wie een adres heeft, krijgt dus gewoon een exploot van de deurwaarder in handen.

• Onbekend of afwezig: oproeping langs de openbare weg.
• Bekend: daarnaast een gewone betekening.

- Beide: het een vervangt het ander niet.

De termijn van ten minste drie maanden

De termijn van dagvaarding bedraagt ten minste drie maanden. Dat is fors langer dan in een gewone zaak, en dat is niet zonder reden: wie in het buitenland zit of pas via een publicatie van de zaak hoort, moet een reële kans krijgen om zich te melden en verweer te voeren. Het is een ondergrens en geen vaste termijn: op verzoek van de rekenplichtige kan de voorzieningenrechter, en in kantonzaken de kantonrechter, de termijn verkorten, zo nodig onder voorwaarden. Wordt de termijn zonder zo'n beslissing niet aangehouden, dan is de dagvaarding gebrekkig en loopt de rekenplichtige het risico dat de oproeping moet worden overgedaan.

Wat er gebeurt als niemand verschijnt

Blijven belanghebbenden weg, dan is de zaak daarmee niet gewonnen. Juist omdat er mensen kunnen zijn die niets van de procedure hebben gemerkt, toetst de rechter de vordering in dat geval zelf inhoudelijk; de artikelen 773 en 774 Rv werken dat uit. De rekenplichtige die met een slordige rekening komt, krijgt dus geen vrijbrief doordat er niemand in de zaal zit.

Een voorbeeld

Een vereffenaar heeft jarenlang een nalatenschap beheerd waarin een tak van de familie naar het buitenland is vertrokken en spoorloos is. Hij wil zijn beheer afsluiten, maar kan niet aan iedereen persoonlijk rekening doen. Hij dagvaardt alle belanghebbenden langs de openbare weg en de bekende erfgenamen daarnaast op hun adres, met inachtneming van de termijn van drie maanden.

In de praktijk

Voor de rekenplichtige is dit de manier om onder een openstaande verantwoordingsplicht uit te komen zonder dat hem later wordt verweten dat hij mensen buitenspel heeft gezet. Voor een belanghebbende die pas laat van de zaak hoort, is het van belang om snel te handelen: de rekening en de stukken liggen ter griffie ter inzage, zoals artikel 772 Rv bepaalt, en de zaak wordt afgesloten met een vonnis waarin het saldo wordt vastgesteld. Reageren tijdens de procedure is dus veel eenvoudiger dan achteraf terugkomen op een gesloten rekening.