Artikel 768 Rechtsvordering (768 Rv)

Wanneer een huwelijk of geregistreerd partnerschap strandt terwijl er een gemeenschap van goederen is, kan één van beiden er belang bij hebben dat de boedel niet stilletjes leegloopt voordat er iets is verdeeld. Dit artikel geeft daarvoor het gereedschap. Ieder van de partners kan de voorzieningenrechter van de rechtbank om verlof vragen voor verzegeling, voor een boedelbeschrijving, voor waardering van de goederen en voor conservatoir beslag op goederen van de gemeenschap. In de praktijk wordt dit het maritaal beslag genoemd.

Wie erom kan vragen

De wet noemt echtgenoten en gewezen echtgenoten, geregistreerde partners en vroegere geregistreerde partners, mits zij in gemeenschap van goederen gehuwd of geregistreerd zijn of waren. Dat de relatie al is beëindigd staat niet in de weg: ook na de scheiding kan er nog een onverdeelde boedel liggen.

Welke rechter beslist

Het tweede lid regelt waar u moet zijn, en dat hangt af van de stand van zaken. Is er nog geen verzoek tot opheffing van de gemeenschap, echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het partnerschap gedaan, dan geldt de gewone aanwijzing van artikel 700 Rv. Loopt zo'n verzoek al, of liep het, dan is de voorzieningenrechter bevoegd van de rechtbank waar dat verzoek aanhangig is of het laatst was.

Wanneer verlof voor beslag wordt gegeven

De vier maatregelen staan niet op één lijn. Voor verzegeling, boedelbeschrijving en waardering noemt de wet geen bijzondere voorwaarde. Voor conservatoir beslag wel: volgens het derde lid geeft de voorzieningenrechter daarvoor alleen verlof als de verzoeker aantoont dat er gegronde vrees bestaat voor verduistering van goederen van de gemeenschap. Denk aan een gemeenschappelijke auto die ineens te koop wordt aangeboden, spaargeld dat naar een onbekende rekening is overgeboekt of een kunstcollectie die uit de woning is verdwenen. Zulke feiten horen in het verzoekschrift te staan.

• Verzegeling: goederen worden fysiek buiten bereik gehouden.
• Boedelbeschrijving en waardering: vastleggen wat er is en wat het waard is.

- Beslag: alleen bij aangetoonde, gegronde vrees voor verduistering.

Geen hoger beroep tegen het verlof

Tegen het verlof staat geen hogere voorziening open. Dat betekent niet dat de andere partner rechteloos is: hij of zij kan opheffing van het beslag vragen, en in die procedure komt alles alsnog op tafel — de vraag of er echt vrees voor verduistering was, en of het beslag niet onnodig ver gaat.

In de praktijk

De maatregelen verschillen sterk in hun gevolgen. Een beslag op de woning, een auto of een bankrekening legt die goederen vast: zij kunnen niet meer zonder gevolgen worden vervreemd of bezwaard, en het tegoed is niet meer vrij beschikbaar. Een boedelbeschrijving en waardering leggen alleen vast wat er is en wat het waard is; de goederen blijven daarbij in het verkeer. De maatregelen kunnen naast elkaar worden gevraagd, maar voor het beslag moet dan wel aan de eis van het derde lid zijn voldaan. Omdat het beslag vaak tot aan de verdeling blijft liggen, kan het lange tijd gevolgen hebben voor beide partners.