Artikel 733 Rechtsvordering (733 Rv)

Wie deelgenoot is in een gemeenschap — een onverdeelde nalatenschap, een ontbonden vennootschap, een gezamenlijk gekochte zaak — en verdeling kan vorderen, kan met dit artikel voorkomen dat de goederen waar het hem om gaat intussen verdwijnen. Hij mag beslag leggen op goederen uit die gemeenschap, maar alleen op goederen die er in het bijzonder voor in aanmerking komen om aan hem te worden toegedeeld, of aan de deelgenoot voor wiens aandeel hij optreedt.

Wie het beslag kan leggen

De bevoegdheid hangt aan de mogelijkheid om verdeling te vorderen. Het artikel noemt naast de deelgenoot zelf ook degene die optreedt voor het aandeel van een deelgenoot.

De begrenzing: goederen die in het bijzonder voor toedeling in aanmerking komen

De wet knoopt aan bij de vraag of een goed in het bijzonder in aanmerking komt om aan deze deelgenoot toe te vallen. Bij een verdeling door de rechter spelen de belangen van de deelgenoten en de aard van de goederen een rol; de omstandigheden die een goed bijzonder geschikt maken voor toedeling aan een bepaalde deelgenoot, zijn dus van geval tot geval verschillend.

Wie dit beslag wil leggen, moet in het verzoekschrift uitleggen waarom juist dit goed bij hem hoort. Hoe concreter die band, hoe beter de voorzieningenrechter het verzoek kan beoordelen. Goederen waarvoor geen bijzondere reden voor toedeling aan de verzoeker is aan te wijzen, vallen buiten dit artikel.

Het beslag eindigt bij toedeling aan een ander

Het tweede lid regelt het einde op een eigen manier: wordt een goed uiteindelijk aan een andere deelgenoot toegedeeld, dan vervalt het beslag daarop van rechtswege, zonder dat daar een aparte beslissing voor nodig is. Het verval loopt mee met de verdeling, goed voor goed. Wordt de gemeenschap in fasen verdeeld, dan blijft het beslag dus liggen op de goederen waarover nog geen beslissing is genomen.

Een voorbeeld

Twee neven erven samen van hun oom een spaarrekening, een effectenportefeuille en een strook grond die direct grenst aan de tuin van een van hen. De verdeling loopt vast en die neef vreest dat de grond aan een derde wordt verkocht voordat er iets is beslist. Hij kan beslag leggen op de strook grond en in zijn verzoekschrift uitleggen waarom die bij uitstek voor toedeling aan hem in aanmerking komt. Voor de spaarrekening en de portefeuille kan hij zo'n bijzondere reden niet aanwijzen.

In de praktijk

Ook dit beslag vergt vooraf verlof van de voorzieningenrechter en het goed moet in het verzoekschrift worden omschreven. Voor de andere deelgenoten geldt dat zij opheffing kunnen vragen, bijvoorbeeld omdat het beslagen goed helemaal niet in het bijzonder voor de beslaglegger bestemd is of omdat het beslag onnodig is. En zolang het beslag ligt, blijft het pad naar de verdelingsprocedure zelf gewoon open: het beslag beslist niets over wie waar recht op heeft.