Artikel 732 Rechtsvordering (732 Rv)

Wie afgifte kan vorderen van gewassen die nog te velde staan of van beplantingen op andermans grond, kan die aanspraak veiligstellen met een beslag. Dit artikel wijst daarvoor de weg: het beslag verloopt volgens de regeling die het executierecht kent voor beslag op vruchten die nog niet zijn geoogst, en het maakt het mogelijk dat de bevoegdheden die daarbij aan de kantonrechter toekomen in plaats daarvan bij de voorzieningenrechter komen te liggen.

Waarom gewassen een aparte regeling nodig hebben

Een gewas dat nog in de grond staat, is juridisch verbonden met de onroerende zaak waarop het groeit, maar het is tegelijk iets dat groeit, rijpt en op enig moment moet worden binnengehaald. Een beslag mag dat proces niet stilleggen: de aardappelen moeten worden gerooid, de bomen moeten worden verzorgd, de oogst moet op tijd van het land. Daarom verklaart de wet de regeling van artikel 494 Rv van toepassing, die voor dit type beslag is geschreven.

Hoe het beslag precies wordt gelegd, volgt uit artikel 494 Rv, waarnaar dit artikel verwijst. Voor wie met zo'n beslag te maken krijgt, is vooral van belang dat het beslag gericht is op het verkrijgen van het gewas of de beplanting, en dat het na de oogst doorloopt op wat is binnengehaald.

De schakel naar de voorzieningenrechter

In het executierecht is het de kantonrechter die bij dit soort beslag de nodige beslissingen neemt over het gewas. Bij een conservatoir beslag tot afgifte kan dat onpraktisch zijn, want de zaak ligt dan al bij de voorzieningenrechter die het verlof geeft. Het artikel maakt daarom mogelijk dat diezelfde voorzieningenrechter van de rechtbank de bevoegdheden uitoefent die artikel 451 Rv aan de kantonrechter toekent.

• Het gebeurt niet vanzelf. De verzoeker moet er uitdrukkelijk om vragen.
• Het moment ligt vast. Het verzoek hoort thuis in het beslagrekest waarmee verlof wordt gevraagd.

- Vraagt hij er niet om, dan blijft de kantonrechter de aangewezen rechter voor die beslissingen.

Een voorbeeld

Een fruitteler heeft een perceel met een staande appeloogst verkocht, maar de koper krijgt de oogst niet geleverd omdat de teler intussen met een derde in zee is gegaan. De koper vraagt de voorzieningenrechter verlof en laat beslag tot afgifte van de appeloogst leggen. Hij verzoekt meteen om de bevoegdheden over het gewas bij dezelfde voorzieningenrechter te leggen. Zo hoeft hij niet halverwege het seizoen alsnog bij een andere rechter aan te kloppen als er iets met de oogst moet gebeuren. Wordt er geoogst, dan loopt het beslag door op de geplukte appels.

In de praktijk

Voor degene op wiens land het beslag ligt is het belangrijkste dat het bedrijf doorgaat. Een beslag op een gewas betekent niet dat het land niet meer betreden mag worden of dat er niets meer aan het gewas mag gebeuren; juist daarvoor bestaan de bevoegdheden die de rechter hier kan uitoefenen. Wie meent dat het beslag ten onrechte is gelegd, richt zich niet tot de deurwaarder maar vraagt opheffing bij de voorzieningenrechter langs de gewone weg voor conservatoire beslagen.

Voor de beslaglegger geldt dat het beslagene in goede staat houden de taak is van degene onder wie het beslag ligt (artikel 506 Rv), niet de zijne. Wil hij dat het gewas wordt verzorgd en op tijd van het land komt, dan moet hij tijdig om aanstelling van een geschikte persoon vragen (artikel 451 Rv); blijft dat achterwege, dan kan het gewas intussen in waarde achteruitgaan. Blijkt achteraf dat het beslag ten onrechte is gelegd, dan kan de beslaglegger aansprakelijk zijn voor de schade die het beslag heeft veroorzaakt.