Artikel 717 Rechtsvordering (717 Rv)

Niet elk aandeel zit in een naamloze of besloten vennootschap, en niet elk effect is een aandeel. Dit artikel voorkomt dat daardoor gaten vallen: de regeling van de artikelen 715 en 716 Rv geldt voor zover mogelijk ook voor die andere gevallen. Bovendien merkt het lidmaatschapsrechten in verenigingen als effecten op naam aan, mits die rechten kunnen worden overgedragen.

Wat er onder valt

Het gaat om aandelen op naam in andere rechtsvormen dan de nv en de bv, en om effecten op naam die geen aandeel zijn. Voor al die posities geldt hetzelfde uitgangspunt als bij het gewone aandelenbeslag: het beslag wordt langs de weg van artikel 715 Rv gelegd, en voor de opbrengsten geldt de regeling van artikel 716 Rv.

Voor zover mogelijk

Die woorden zijn geen slag om de arm zonder betekenis. Niet elke regel die op een bv past, laat zich toepassen op een andere rechtsvorm; er is niet altijd een aandeelhoudersregister of een vergelijkbare uitkering. De wet vraagt dan om aanpassing aan de aard van het recht, zonder dat het beslag als zodanig onmogelijk wordt.

In de praktijk betekent dat maatwerk in het verzoekschrift. Omschrijf precies om welk recht het gaat, bij welke rechtspersoon het bestaat en hoe het wordt geadministreerd. Hoe concreter dat staat, hoe beter de voorzieningenrechter kan beoordelen wat er nodig is.

Lidmaatschapsrechten in verenigingen

Een lidmaatschap van een vereniging is normaal gesproken persoonlijk en niet overdraagbaar; daar valt niets op te verhalen. Maar er bestaan lidmaatschapsrechten die wél kunnen worden vervreemd en die een reële waarde vertegenwoordigen. Voor die gevallen bepaalt de wet dat zij als effecten op naam gelden, zodat er beslag op mogelijk is.

De vervreemdbaarheid is dus de sleutel. Kan het recht niet worden overgedragen, dan valt het buiten deze regeling.

Een voorbeeld

Iemand heeft een lidmaatschapsrecht in een vereniging dat recht geeft op het gebruik van een woonruimte en dat volgens de statuten kan worden overgedragen. Een schuldeiser die verlof vraagt, kan daarop beslag laten leggen alsof het een effect op naam betreft. Was het lidmaatschap strikt persoonlijk geweest, dan was die weg afgesloten.

In de praktijk

Bent u schuldeiser, laat dan eerst de statuten of de reglementen nakijken. Daaruit blijkt of een recht overdraagbaar is en dus of beslag zin heeft; dat scheelt een kansloze gang naar de voorzieningenrechter.

Wordt u zelf getroffen, kijk dan of het recht waarop beslag is gelegd wel binnen dit artikel valt en of de regels van de artikelen 715 en 716 Rv juist zijn nagevolgd. Klopt daar iets niet, dan kunt u dat aanvoeren in een kort geding tot opheffing op grond van artikel 705 Rv.