Artikel 676b Rechtsvordering (676b Rv)

Bij de afwikkeling van sommige nalatenschappen houdt een rechter-commissaris toezicht en neemt hij onderweg beslissingen. Dit artikel zegt wat u daartegen kunt doen: er is hoger beroep mogelijk, dat gaat naar de rechtbank, en de termijn is kort, namelijk vijf dagen. Voor één groep beslissingen geldt dat beroep niet.

De rechter-commissaris is een rechter die aan een concrete afwikkeling wordt gekoppeld en die de gang van zaken van dichtbij volgt. Hij is niet de rechter die het uiteindelijke geschil tussen erfgenamen beslecht; hij neemt de beslissingen die tijdens de rit nodig zijn, op grond van de regeling in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek waarin hem die taak is toebedeeld. Zijn beslissingen heten beschikkingen, geen vonnissen, want ze worden niet in een dagvaardingsprocedure gegeven.

De termijn van vijf dagen

Vijf dagen is bijzonder kort, veel korter dan de termijnen die in gewone procedures gelden. Dat past bij het karakter van dit toezicht: het gaat om beslissingen die de afwikkeling in beweging houden, en die kunnen niet weken in de lucht blijven hangen.

Laat u die vijf dagen voorbijgaan, dan staat de beschikking vast. Er is dan geen weg meer terug langs deze route, hoe onterecht u de beslissing ook vindt. Wie overweegt in beroep te gaan, moet dus meteen handelen en niet eerst rustig advies inwinnen; bel dezelfde dag nog een advocaat.

Naar welke rechter het beroep gaat

Opvallend is dat het beroep niet bij het gerechtshof terechtkomt, maar bij de rechtbank. Dat is een bewuste keuze van de wetgever: de zaak blijft dicht bij huis en kan snel worden behandeld. De rechtbank kijkt dan opnieuw naar de beslissing van de rechter-commissaris.

De uitzondering

Het beroep is uitgesloten voor beslissingen die, als de kantonrechter ze had genomen, ook niet vatbaar zouden zijn geweest voor een hogere voorziening. De wet trekt daarmee een gelijkheidslijn: het maakt niet uit wie de beslissing nam, dezelfde soort beslissing krijgt dezelfde behandeling. Loopt u tegen zo'n beslissing aan, dan bent u uitgeprocedeerd op dat punt.

Een voorbeeld

Een vereffenaar wil een woning uit de nalatenschap verkopen en legt dat voor aan de rechter-commissaris, die daarover beslist. Een erfgenaam vindt de verkoopprijs te laag. Wil hij daar iets tegen doen, dan moet hij binnen vijf dagen bij de rechtbank zijn. Wacht hij tot de akte gepasseerd is, dan is hij te laat en resteert hem hooguit een discussie met de vereffenaar over diens aansprakelijkheid.

In de praktijk

Noteer de datum van de beschikking meteen en reken van daaruit terug of u nog binnen de termijn zit. Vraag bij twijfel direct om een afschrift van de beslissing, want zonder de tekst kan een advocaat niets. En houd het onderscheid met artikel 676a Rv scherp: daar sluit de wet elk gewoon rechtsmiddel uit, hier geeft zij er juist een, maar dan wel een die u binnen een handvol dagen moet gebruiken.