Artikel 614 Rechtsvordering (614 Rv)

Schadevergoeding is meestal geld, maar dat hoeft niet. Artikel 614 Rv maakt uitdrukkelijk mogelijk dat de schuldeiser in de schadestaat vraagt om vereffening van de schade in een andere vorm dan de betaling van een geldsom. Hij kan dus vorderen dat de schade daadwerkelijk ongedaan wordt gemaakt in plaats van uitbetaald.

Wat een andere vorm kan zijn

• Herstel in natura: de aansprakelijke partij voert het herstel zelf uit of laat het uitvoeren, bijvoorbeeld bij beschadigd werk of een gebrekkige levering.
• Terugbrengen in de oude toestand: iets wat is weggehaald, verplaatst of veranderd, wordt hersteld zoals het was.

- Een rectificatie of andere maatregel waarmee de gevolgen van een onrechtmatige uiting worden weggenomen.

Waarom dat soms beter werkt dan geld

Een bedrag is niet altijd een oplossing. Wie een pand heeft dat niet meer aan de eisen voldoet, heeft meer aan een deugdelijk herstel dan aan een som geld waarmee hij zelf een aannemer moet zoeken. Wie is beschadigd in zijn reputatie, heeft aan een rectificatie soms meer dan aan een vergoeding. En bij herstel in natura wordt de discussie over de precieze hoogte van het bedrag vermeden.

Daar staat tegenover dat een veroordeling in natura afhankelijk is van de medewerking van de wederpartij. Zij moet iets doen, en daar kan zij zich aan onttrekken. Om die reden wordt bij zo'n vordering vaak een dwangsom gevraagd; artikel 611a Rv maakt dat mogelijk, juist omdat het dan niet om een veroordeling tot betaling van geld gaat.

Waar dit in de procedure staat

De bepaling hoort bij de schadestaatprocedure. Die procedure volgt op een veroordeling tot schadevergoeding op te maken bij staat, waarover artikel 612 Rv gaat, en begint volgens artikel 613 Rv met de betekening van een gespecificeerde staat. In die staat zet de schuldeiser dus niet per se alleen bedragen; hij kan ook omschrijven welke handeling hij als vereffening verlangt.

Wel moet die vordering concreet zijn. Een rechter moet kunnen uitspreken wat er precies moet gebeuren, en de veroordeelde moet daaruit kunnen opmaken wat hij moet doen. Een vage omschrijving als "de schade wegnemen" is niet uitvoerbaar en levert later alleen maar nieuwe geschillen op.

Een voorbeeld

Een installateur wordt aansprakelijk gehouden voor een verkeerd aangelegde vloerverwarming. In de hoofdzaak staat zijn aansprakelijkheid vast en is verwezen naar de schadestaat. De opdrachtgever kan in de staat een bedrag opnemen voor de kosten van een derde, maar ook vorderen dat de installateur zelf het leidingwerk vervangt volgens een omschreven specificatie.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is de keuze tussen geld en natura een strategische. Herstel door de wederpartij bespaart discussie over bedragen, maar vereist toezicht en soms een dwangsom om het af te dwingen. Het artikel geeft hem bovendien alleen de bevoegdheid die andere vorm te vorderen; het bindt de rechter niet. Ook wie herstel vordert, kan dus een veroordeling tot betaling van een geldsom krijgen.

Voor de schuldenaar kan een vordering in natura juist gunstig uitpakken: zelf herstellen is vaak goedkoper dan de kosten van een derde vergoeden. Wie dat wil, doet er goed aan dat in de schadestaatprocedure zelf naar voren te brengen in plaats van af te wachten.