De rechter die een veroordeling tot schadevergoeding uitspreekt, begroot, voor zover hem dit mogelijk is, de schade in het vonnis. Indien begroting in het vonnis hem niet mogelijk is, spreekt hij een veroordeling uit tot schadevergoeding op te maken bij staat.
Artikel 612 Rechtsvordering (612 Rv)
Begroting van de schade of verwijzing naar de schadestaat
Wettekst
Toelichting
Wie schadevergoeding vordert, wil een bedrag. Artikel 612 Rv zegt dat de rechter dat bedrag zo veel mogelijk meteen in zijn vonnis vaststelt. Lukt dat niet, dan spreekt hij een veroordeling uit tot schadevergoeding op te maken bij staat: de aansprakelijkheid staat dan vast en over de omvang van de schade wordt in een aparte procedure verder geprocedeerd.
Eerst proberen: begroten in het vonnis
De hoofdregel is dat de zaak in één keer wordt afgedaan. Dat is voor beide partijen het beste: één procedure, één uitkomst, geen tweede ronde met nieuwe kosten en nieuwe vertraging. De rechter moet de schade dus begroten voor zover hem dat mogelijk is, ook als de precieze omvang niet met de laatste cent vaststaat. Een schatting op basis van wat er wél bekend is, hoort bij zijn taak.
Pas als begroting werkelijk niet gaat, komt de tweede weg in beeld. Dat speelt bijvoorbeeld wanneer de schade nog doorloopt, wanneer de omvang afhangt van gebeurtenissen die nog moeten plaatsvinden, of wanneer er een omvangrijk feitelijk onderzoek nodig is dat de hoofdzaak zou ophouden.
Wat de verwijzing naar de staat betekent
Een veroordeling tot schadevergoeding op te maken bij staat is een volwaardige veroordeling. Zij stelt vast dat de gedaagde aansprakelijk is en dat er schade is of kan zijn. Alleen het bedrag ontbreekt nog. De eiser hoeft dus niet opnieuw over de grondslag te procederen; hij hoeft in de vervolgprocedure alleen zijn schade te specificeren en te onderbouwen.
Die vervolgprocedure heet de schadestaatprocedure. Artikel 613 Rv regelt hoe zij begint: met de betekening van een gespecificeerde staat aan de wederpartij, waarbij de bepalingen over de dagvaarding van toepassing zijn en de rechter die in eerste instantie over de hoofdzaak oordeelde bevoegd is. Artikel 614 Rv maakt het bovendien mogelijk vereffening in een andere vorm dan geld te vorderen.
Wie hierover beslist
Het is de rechter die de veroordeling uitspreekt die deze keuze maakt. Hij is daarbij niet gebonden aan wat partijen willen: ook als beide partijen op een verwijzing naar de staat aansturen, mag hij de schade zelf begroten wanneer dat kan. Omgekeerd kan hij naar de staat verwijzen als het dossier hem eenvoudigweg geen basis geeft om een bedrag te noemen.
Een voorbeeld
Een aannemer wordt aansprakelijk gehouden voor lekkage in een nieuw dak. Staat vast dat hij fout zat en liggen de herstelfacturen op tafel, dan begroot de rechter de schade in zijn vonnis. Loopt de schade nog door omdat het herstel pas is begonnen en de gevolgschade nog niet is uit te rekenen, dan kan hij veroordelen tot schadevergoeding op te maken bij staat.
In de praktijk
Voor de eiser is het verstandig zijn schade in de hoofdzaak al zo volledig mogelijk te onderbouwen. Hoe completer het beeld, hoe groter de kans dat de rechter direct een bedrag toewijst en er geen tweede procedure nodig is.
Voor de gedaagde betekent een verwijzing naar de staat dat de zaak niet voorbij is: de aansprakelijkheid ligt vast en de discussie gaat alleen nog over de omvang. Dat is het moment om die omvang serieus te betwisten, want over de grondslag valt in de schadestaatprocedure in beginsel niet meer te twisten.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat hoort in de hoofdzaak, wat in de staat?
In een schadestaatprocedure — de aparte procedure waarin de omvang van de schade wordt vastgesteld nadat de aansprakelijkheid al is beslist — beriep de schuldenaar zich op een exoneratiebeding. De Hoge Raad overweegt dat de schadestaatprocedure dient voor de vaststelling van inhoud en omvang van de in de hoofdprocedure vastgestelde verplichting tot schadevergoeding, en dat de grondslag van die verplichting bij uitsluiting in de hoofdprocedure moet worden vastgesteld. Een verweer dat niet de grondslag van de vergoedingsplicht betreft, kan daarom ook nog in de schadestaatprocedure worden gevoerd.
-
Zelf begroten of doorverwijzen?
Geklaagd werd dat het hof over de toerekening van de schade had beslist terwijl alleen verwijzing naar de schadestaatprocedure was gevorderd. De Hoge Raad oordeelt dat dit de strekking van de wet miskent: de rechter die een veroordeling tot schadevergoeding uitspreekt, begroot de schade in beginsel zelf in zijn vonnis voor zover dat mogelijk is, ook als alleen verwijzing naar de staat is gevorderd. Pas als begroting niet mogelijk is volgt verwijzing, en die keuze maakt de rechter desnoods uit zichzelf. Hij mag dus ook punten beslissen die in de schadestaatprocedure nog aan de orde konden komen.
-
Eigen schuld al in de hoofdzaak beslissen
De klacht was dat het debat over eigen schuld in zijn geheel naar de schadestaatprocedure had moeten worden verwezen. De Hoge Raad verwerpt dat: omdat de rechter de schade in beginsel al in de hoofdprocedure begroot voor zover dat mogelijk is, kan hij daar ook beslissen over punten die partijen verdeeld houden, ook als die op zichzelf in de schadestaatprocedure nog aan de orde zouden kunnen komen. Voorwaarde is dat het partijdebat dat toelaat en dat hoor en wederhoor in acht is genomen.
-
Schadestaat bij een borgtocht?
Strekt de verbintenis van de hoofdschuldenaar tot iets anders dan betaling van een geldsom, dan geldt de borgtocht voor de schadevergoeding in geld die bij niet-nakoming verschuldigd is. In beginsel kan alleen bij wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding naar de schadestaatprocedure worden verwezen, en niet wanneer een verplichting tot schadevergoeding rechtstreeks uit een rechtshandeling voortvloeit. Gelet op de nauwe verbondenheid tussen de schadevergoedingsplicht van de hoofdschuldenaar en die van de borg aanvaardde de Hoge Raad hierop een uitzondering: ook de borg kan tot schadevergoeding worden veroordeeld met verwijzing naar de schadestaatprocedure.
-
Nieuwe posten, maar binnen dezelfde normschending
In een zaak over een kartel van liftfabrikanten ging het om de hoofdelijke aansprakelijkheid van de deelnemers voor de schade van afnemers. De Hoge Raad besliste dat art. 6:166 BW niet meebrengt dat een deelnemer aansprakelijk is voor schade die in groepsverband is toegebracht vóór het moment waarop hij aan de groep ging deelnemen. Het arrest begrenst de groepsaansprakelijkheid daarmee in de tijd en is ook buiten het kartelrecht van belang voor wisselende samenstellingen van een groep.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.