Artikel 611f Rechtsvordering (611f Rv)

Wat gebeurt er met een dwangsom als degene die haar moest voorkomen overlijdt? Artikel 611f Rv regelt dat. Een dwangsom die per tijdseenheid loopt, wordt na het overlijden niet verder verbeurd. Wat vóór het overlijden al was verbeurd, blijft verschuldigd en gaat over op de nalatenschap. Willen de erfgenamen opnieuw met een lopende dwangsom te maken krijgen, dan moet de rechter die de dwangsom oplegde daarover eerst beslissen.

Waarom de teller stopt

Een dwangsom per dag, week of maand groeit vanzelf aan zolang de veroordeling niet wordt nagekomen. Na het overlijden kan de veroordeelde zelf niets meer doen, terwijl de verplichting terechtkomt bij een nalatenschap die eerst moet worden afgewikkeld. Wie erfgenaam is, of de nalatenschap wordt aanvaard of verworpen en wie het beheer voert, ligt op dat moment vaak nog niet vast. De wet laat de dwangsom daarom op de dag van overlijden stoppen met oplopen.

Dat betekent niet dat de erfgenamen niets meer hoeven te doen. De hoofdveroordeling blijft in beginsel gelden voor wie de nalatenschap aanvaardt. Alleen gaat er niet opnieuw geld lopen zonder dat de rechter zich daarover heeft uitgesproken.

Een nieuwe beslissing van de rechter

Voor de erfgenamen kan de dwangsom pas opnieuw worden verbeurd nadat de rechter die haar heeft opgelegd daartoe heeft beslist. Bij die beslissing mag hij ook het bedrag en de voorwaarden wijzigen. Hij kan bijvoorbeeld een nieuwe termijn geven voordat de dwangsom weer gaat lopen, het bedrag per tijdseenheid aanpassen of een maximum stellen. Zo wordt de dwangsom afgestemd op de toestand zoals die na het overlijden is.

Andere dwangsommen dan die per tijdseenheid

Het tweede lid gaat over alle dwangsommen die niet op een bedrag per tijdseenheid zijn vastgesteld. Voor die dwangsommen kent de wet geen automatische stop bij het overlijden. Wel kunnen de erfgenamen aan de rechter die de dwangsom oplegde vragen haar op te heffen of te verminderen, blijvend of tijdelijk. De rechter mag daarbij terugwerken tot de dag van overlijden.

Die mogelijkheid staat naast de algemene regeling van artikel 611d Rv over opheffing, opschorting of vermindering van een dwangsom. Artikel 611f, tweede lid, Rv noemt als aanleiding uitsluitend het overlijden en stelt, anders dan artikel 611d Rv, niet als voorwaarde dat nakoming onmogelijk is geworden.

Een voorbeeld

Iemand is op straffe van een bedrag per dag veroordeeld om een uitbouw te verwijderen en overlijdt voordat het werk is gedaan. De dwangsom loopt vanaf zijn overlijden niet verder op; wat al was verbeurd, komt ten laste van de nalatenschap. Laten de erfgenamen de uitbouw staan, dan kan de wederpartij de rechter vragen de dwangsom voor hen te laten herleven, waarbij hij het bedrag opnieuw kan bepalen.

In de praktijk

Voor erfgenamen is het van belang snel in kaart te brengen of er een dwangsomveroordeling loopt en wat er tot de dag van overlijden is verbeurd. Dat bedrag is een schuld van de nalatenschap en telt mee bij de keuze om die wel of niet zuiver te aanvaarden.

Voor de partij die de veroordeling kreeg, betekent het dat het overlijden van de wederpartij haar niet zonder middelen laat, maar dat zij wel terug moet naar de rechter voordat er opnieuw dwangsommen gaan lopen. Voor de bedragen die al waren verbeurd, blijft de korte verjaringstermijn van artikel 611g Rv gelden.