Artikel 611e Rechtsvordering (611e Rv)

Artikel 611e Rv bepaalt wat er met een dwangsom gebeurt als de veroordeelde failliet gaat. Zolang het faillissement duurt, kan er geen dwangsom worden verbeurd. Dwangsommen die vóór de faillietverklaring al waren verbeurd, worden niet in het passief toegelaten: ze tellen niet mee bij de verdeling onder de schuldeisers. Voor de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen geldt hetzelfde, met één uitzondering.

Faillissement en beheer

Met de faillietverklaring verliest de schuldenaar het beheer en de beschikking over zijn vermogen; die komen bij de curator te liggen (artikel 23 Faillissementswet). Een dwangsom is geen schadevergoeding maar een prikkel om de uitspraak na te komen, en zij wordt verbeurd zodra de veroordeelde niet nakomt op de wijze of binnen de termijn die de rechter heeft bepaald; daarvoor is geen nieuwe uitspraak nodig.

Het eerste lid zet dat mechanisme stil zolang het faillissement duurt. Hoe lang de veroordeelde in die periode ook niet nakomt, er wordt geen dwangsom verbeurd. De wettekst maakt daarbij geen onderscheid naar het moment waarop de dwangsom is opgelegd of naar de vorm waarin de rechter haar heeft vastgesteld. Ook een dwangsom die de rechter kort vóór de faillietverklaring oplegde en waarvan de termijn voor nakoming pas tijdens het faillissement zou verstrijken, wordt in die periode dus niet verbeurd.

Geen plaats in het passief

Het tweede lid kijkt terug naar de periode vóór de faillietverklaring. Dwangsommen die toen al waren verbeurd, worden 'in het passief van het faillissement niet toegelaten'. Zij horen dus niet bij de schulden waarmee bij de afwikkeling van de boedel rekening wordt gehouden, ook al waren zij op het moment van de faillietverklaring al opeisbaar.

De schuldsaneringsregeling

Het derde lid verklaart de eerste twee leden van overeenkomstige toepassing in de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen, die in de Faillissementswet is geregeld. Daarop maakt de wet één uitzondering: tijdens de schuldsanering kunnen dwangsommen wél worden opgelegd en verbeurd, voor zover ze betrekking hebben op vorderingen waarvoor de schuldsaneringsregeling niet werkt.

De schuldsanering ziet op de schulden die al bestonden toen de regeling werd uitgesproken. Verplichtingen die daarbuiten vallen, moet de schuldenaar gewoon zelf nakomen, en voor de naleving daarvan kan een dwangsom haar werk blijven doen.

Een voorbeeld

Een ondernemer is op straffe van een dwangsom veroordeeld om bedrijfsgegevens af te geven en gaat kort daarna failliet. Vanaf de faillietverklaring loopt de dwangsom niet meer op. De bedragen die daarvóór waren verbeurd, kan de wederpartij niet als vordering in het faillissement indienen.

In de praktijk

Voor wie een dwangsomveroordeling heeft verkregen tegen een wederpartij die in financiële moeilijkheden verkeert, betekent dit artikel dat een faillietverklaring de dwangsom als prikkel buiten werking stelt en dat het al verbeurde bedrag niet in de boedel meetelt.

Voor de veroordeelde in de schuldsaneringsregeling geldt dat het derde lid de bescherming beperkt: voor verplichtingen waarvoor de regeling niet werkt, kan een dwangsom tijdens de schuldsanering worden opgelegd en verbeurd. Of een bepaalde verplichting daaronder valt, hangt af van de reikwijdte van de schuldsaneringsregeling zoals de Faillissementswet die omschrijft.