- De rechter die een dwangsom heeft opgelegd, kan op vordering van de veroordeelde de dwangsom opheffen, de looptijd ervan opschorten gedurende de door hem te bepalen termijn of de dwangsom verminderen in geval van blijvende of tijdelijke, gehele of gedeeltelijke onmogelijkheid voor de veroordeelde om aan de hoofdveroordeling te voldoen.
- Voor zover de dwangsom verbeurd was voordat de onmogelijkheid intrad, kan de rechter haar niet opheffen of verminderen.
←
Terug 611c · Aan wie de verbeurde dwangsom toekomt
Verder 611e · De dwangsom tijdens faillissement en schuldsanering
→
Artikel 611d Rechtsvordering (611d Rv)
Opheffing of vermindering van de dwangsom bij onmogelijkheid
Wettekst
Toelichting
Artikel 611d Rv bepaalt dat de rechter die een dwangsom heeft opgelegd, op vordering van de veroordeelde de dwangsom kan opheffen, de looptijd ervan voor een door hem te bepalen termijn kan opschorten of het bedrag kan verminderen, als het voor de veroordeelde onmogelijk is aan de hoofdveroordeling te voldoen.
Wanneer is er sprake van onmogelijkheid
De wet noemt vier varianten naast elkaar: de onmogelijkheid kan blijvend of tijdelijk zijn en geheel of gedeeltelijk. Wie een zaak moet afgeven die onherstelbaar verloren is gegaan, zit in de blijvende variant.
Het artikel spreekt van onmogelijkheid voor de veroordeelde om aan de hoofdveroordeling te voldoen.
De drie mogelijkheden van de rechter
- Opheffen: de dwangsom vervalt voor de toekomst; er kan niets meer worden verbeurd.
- Opschorten: de looptijd staat stil gedurende een termijn die de rechter bepaalt.
- Verminderen: het bedrag van de dwangsom gaat omlaag.
Wat al is verbeurd, blijft staan
Het tweede lid bepaalt: was de dwangsom al verbeurd voordat de onmogelijkheid intrad, dan kan de rechter haar in zoverre niet opheffen en niet verminderen. Wie eerst weken niets doet terwijl nakomen nog kon, en pas daarna in een situatie belandt waarin het echt niet meer gaat, blijft over die eerdere periode de verbeurde dwangsommen verschuldigd. Het tijdstip waarop de onmogelijkheid intrad, bepaalt dus welk deel van de dwangsom nog voor opheffing of vermindering in aanmerking komt.
In de praktijk
Een voorbeeld. Een bedrijf is op straffe van een dwangsom veroordeeld om een klantenbestand aan een ex-partner terug te geven. Het bestand blijkt na een storing definitief verloren. Het bedrijf kan de rechter vragen de dwangsom op te heffen vanaf het moment dat het bestand niet meer bestond. De dwangsommen die daarvóór al waren verbeurd, blijft het verschuldigd.
Voor de veroordeelde is het van belang te onderbouwen waarom nakomen onmogelijk is én sinds wanneer, met stukken die dat laten zien. De vordering hoort thuis bij de rechter die de dwangsom heeft opgelegd; volgens artikel 611i Rv vallen daaronder ook arbiters.
Voor de partij die de veroordeling kreeg, betekent dit dat de dwangsom door de rechter naar beneden kan worden bijgesteld of kan stoppen. Wat al is verbeurd, kan zij houden en op grond van artikel 611c Rv innen, met inachtneming van de korte verjaringstermijn van artikel 611g Rv.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is nakoming onmogelijk?
Een onderneming vroeg opheffing van dwangsommen omdat zij de bevolen specificatie van werkzaamheden niet meer kon geven; de stukken waren niet bewaard. De Hoge Raad geeft de maatstaf: van onmogelijkheid is sprake als de dwangsom als geldelijke prikkel om nakoming te verzekeren haar zin verliest, en dat moet worden aangenomen als het onredelijk zou zijn meer inspanning en zorgvuldigheid te vergen dan de veroordeelde heeft betracht. De rechter moet dus onderzoeken of de veroordeelde sinds de veroordeling redelijkerwijs al het mogelijke heeft gedaan; het gaat in beginsel om feiten van na de hoofdveroordeling.
-
Heeft de veroordeelde genoeg gedaan?
Gevorderd werd opheffing van een dwangsom die was verbonden aan het herstel van een muur. De Hoge Raad zet uiteen hoe de opheffingsbepaling moet worden toegepast: de rechter die de dwangsom oplegde mag niet terugkomen op zijn keuze voor een dwangsom, maar kan alleen opnieuw beslissen over behoud en omvang bij onmogelijkheid van nakoming. Hij moet daarbij onderzoeken of de veroordeelde sinds de veroordeling redelijkerwijs al het mogelijke heeft gedaan, waarbij in beginsel omstandigheden van na de hoofdveroordeling tellen. Het hof had die maatstaf juist toegepast.
-
Wie betaalt het kort geding van de deurwaarder?
Onder iemand was derdenbeslag gelegd ten laste van degene aan wie hij zaken moest afgeven, terwijl op die afgifte een dwangsom stond. De Hoge Raad stelt vast dat de derde op grond van art. 475 lid 1 en art. 475h lid 1 Rv verplicht is het verschuldigde of de zaken onder zich te houden, en dat dit volgens vaste rechtspraak een beletsel is dat van de schuldeiser komt en hem is toe te rekenen: schuldeisersverzuim. Gedurende dat verzuim mag de schuldeiser niet executeren, zodat de veroordeling niet voor tenuitvoerlegging vatbaar is en er geen dwangsommen worden verbeurd.
-
Opheffing omdat al is nagekomen?
De voorzieningenrechter had als dwangsomrechter een dwangsom opgeheven omdat de hoofdveroordeling volgens hem al was uitgevoerd, en het hof bekrachtigde dat. De Hoge Raad overweegt dat de bevoegdheid van artikel 611d lid 1 Rv alleen ziet op onmogelijkheid om aan een nog niet uitgevoerde hoofdveroordeling te voldoen, en dat de dwangsom buiten dat geval niet kan worden opgeheven, opgeschort of verminderd. De vraag of al aan de hoofdveroordeling is voldaan en of dwangsommen zijn verbeurd, hoort bij de rechter in een executiegeschil. De schuldeiser die daarover in cassatie klaagde kreeg daar in dit geval niets aan, omdat zij in hoger beroep geen grief tegen die onjuiste maatstaf had gericht; het cassatieberoep wordt verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.