Artikel 594 Rechtsvordering (594 Rv)

Bij de ingijzelingstelling van een schuldenaar hoeft de deurwaarder niet alleen te komen. Artikel 594 Rv geeft hem de bevoegdheid zich door een of twee getuigen te laten bijstaan. Het is een keuze, geen voorschrift: laat hij het na, dan is de aanhouding daarom niet ongeldig.

Waarvoor de getuigen dienen

Een aanhouding is een ingrijpende handeling die zich vaak afspeelt zonder dat er anderen bij zijn. Achteraf kan discussie ontstaan over wat er precies is gebeurd: is er aangebeld, wat is er gezegd, is er geweld gebruikt, welke ruimtes zijn betreden. Getuigen maken die gang van zaken navolgbaar. Hun aanwezigheid ondersteunt de vastlegging van de deurwaarder en beschermt daarmee zowel de schuldenaar als de deurwaarder zelf.

Dat past bij de rest van deze afdeling. De deurwaarder mag op grond van artikel 592 Rv plaatsen betreden voor zover dat redelijkerwijs nodig is, en de aanhouding kan volgens artikel 593 Rv op elk moment plaatsvinden. Juist bij zulke ruime bevoegdheden helpt het dat er iemand meekijkt.

Wie getuige kan zijn

De wet stelt hier geen eisen. Zij noemt alleen het aantal: een of twee. De deurwaarder kiest zelf wie hij meeneemt. Vanzelfsprekend heeft een getuige die geen belang bij de zaak heeft meer waarde dan iemand uit de kring van de schuldeiser; een getuige die zelf partij is, voegt in een later geschil weinig toe.

Samenhang met de bijstand van de sterke arm

Getuigenbijstand staat los van de mogelijkheid van artikel 595 Rv om de sterke arm te vragen bij de aanhouding te helpen. Getuigen zijn er om waar te nemen en later te kunnen verklaren; de sterke arm is er om feitelijk op te treden als dat nodig is. De deurwaarder kan beide inzetten, of geen van beide, afhankelijk van wat hij verwacht aan te treffen.

Een voorbeeld

Een deurwaarder verwacht dat de schuldenaar zal betwisten dat hij netjes is behandeld en dat de aanhouding zorgvuldig is verlopen. Hij neemt daarom twee getuigen mee die van een afstand meekijken. Ontstaat er later een geschil over de manier waarop de gijzeling is uitgevoerd, dan kan hij zich op hun waarneming beroepen in plaats van alleen op zijn eigen relaas.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is dit vooral een kwestie van risicobeheersing: hoe beter is vastgelegd hoe de gijzeling is verlopen, hoe kleiner de kans dat de tenuitvoerlegging achteraf onderuitgaat.

Voor de schuldenaar is het goed te weten dat de mensen die met de deurwaarder meekomen niet automatisch politie zijn en geen eigen dwangbevoegdheid hebben. Wie meent dat er bij de aanhouding onjuist is gehandeld, kan dat aan de rechter voorleggen; wat de getuigen hebben gezien, telt daar mee.