Artikel 589 Rechtsvordering (589 Rv)

Lijfsdwang mag niet eindeloos duren. Artikel 589 Rv zet er een bovengrens op: de tenuitvoerlegging van de lijfsdwang duurt ter zake van dezelfde verplichting ten hoogste een jaar. Daarnaast regelt het artikel dat de rechter bij een verplichting om iets na te laten zelf een termijn vaststelt waarbinnen het dwangmiddel kan worden toegepast, en dat hij dat bij andere verplichtingen mag doen.

Een jaar per verplichting

Het maximum is gekoppeld aan de verplichting waarvoor de lijfsdwang wordt toegepast. De wettekst spreekt van 'dezelfde verplichting': voor die verplichting kan de gijzeling niet langer dan een jaar worden ten uitvoer gelegd. Zodra dat maximum is bereikt, kan de schuldenaar voor die verplichting niet langer worden vastgehouden.

Bij een verbod bepaalt de rechter de termijn

Moet de schuldenaar iets nalaten - een pand niet betreden, een uitlating niet herhalen, een handelsnaam niet gebruiken - dan valt er niets af te dwingen op één moment. De naleving loopt door in de tijd. Daarom moet de rechter hier vaststellen gedurende welke periode de lijfsdwang mag worden ten uitvoer gelegd. Binnen die periode kan het dwangmiddel worden ingezet; daarna niet meer.

Bij verplichtingen om iets te doen, af te geven of te betalen is zo'n termijn niet verplicht, maar de rechter mag hem wel stellen. De wet noemt geen omstandigheden waaronder hij dat moet doen; de rechter beslist daarover naar bevind van zaken. Stelt hij een termijn, dan kan de lijfsdwang alleen binnen die termijn worden ten uitvoer gelegd.

Een voorbeeld

Een ondernemer moet van de rechter een bedrijfsgeheim niet langer gebruiken en houdt zich daar niet aan. De rechter verklaart het vonnis uitvoerbaar bij lijfsdwang en bepaalt daarbij de periode waarin dat kan gebeuren. Na afloop van die periode kan de lijfsdwang voor dit verbod niet meer worden ten uitvoer gelegd, ook al blijft het verbod zelf gelden.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is van belang dat de duur van de gijzeling wettelijk begrensd is en dat de rechter bij een verbod een periode vaststelt; hij kan de lijfsdwang alleen binnen die grenzen laten uitvoeren. Bij het formuleren van zijn vordering kan hij daarom aangeven voor welke periode hij de lijfsdwang wenst.

Voor de schuldenaar is van belang dat hij zelf kan nagaan hoeveel tijd er al is verstreken en of de door de rechter gestelde termijn nog loopt. Wordt hij vastgehouden buiten die grenzen, dan is dat een grond om zijn ontslag uit de gijzeling te vragen bij de rechter.