Artikel 584o Rechtsvordering (584o Rv)

Wanneer wordt de koper op een luchtvaartuigveiling nu echt eigenaar? Dat hangt af van het register waarin het toestel staat. Staat het in de Nederlandse registers, dan verkrijgt hij de eigendom door inschrijving van het proces-verbaal van toewijzing. Staat het in een verdragsregister, dan is de betaling van de koopprijs het beslissende moment.

De inschrijving van het proces-verbaal

Bij een toestel dat hier te boek staat, is het proces-verbaal van toewijzing het stuk waarmee de overgang wordt vastgelegd. Zolang dat niet is ingeschreven, is de koper nog geen eigenaar, ook al heeft hij de veiling gewonnen. De inschrijving is dus geen administratieve nabrander maar de handeling die het recht doet overgaan, en zij maakt tegelijk voor iedereen zichtbaar wie voortaan de eigenaar is.

De verklaring van de griffier

De bewaarder van de registers schrijft niet zomaar in. Hij weigert de inschrijving als niet tegelijk een verklaring van de griffier wordt overgelegd waaruit blijkt dat de koopprijs in diens handen is gestort. Zo wordt voorkomen dat iemand eigenaar wordt van een toestel zonder dat het geld waaruit de schuldeisers moeten worden voldaan er daadwerkelijk is. Betaling en eigendom worden aan elkaar geknoopt.

Toestellen in een verdragsregister

Voor een toestel dat in een verdragsregister staat, kan de Nederlandse bewaarder niets inschrijven. Daarom kiest de wet daar voor een ander aanknopingspunt: de eigendom gaat over door de voldoening van de koopprijs. Het effect is hetzelfde — zonder betaling geen eigendom — maar de route verschilt, en dat is voor de koper van belang omdat hij moet weten op welk moment het risico van het toestel op hem overgaat.

Een voorbeeld. Een koper krijgt een in Nederland geregistreerd toestel toegewezen en betaalt de koopprijs aan de griffier. Met de verklaring van de griffier en het proces-verbaal van toewijzing gaat hij naar de bewaarder van de registers, die het stuk inschrijft. Vanaf dat moment is hij eigenaar. Was hetzelfde toestel in een verdragsregister ingeschreven geweest, dan was hij al bij de betaling eigenaar geworden.

In de praktijk

Voor de koper is dit het artikel dat bepaalt vanaf wanneer hij over het toestel kan beschikken, het kan verzekeren op eigen naam en het kan laten vliegen. Voor schuldeisers is de koppeling met de verklaring van de griffier een waarborg dat er niet wordt geleverd zonder dat er is betaald. En voor de vorige eigenaar is dit het moment waarop het toestel definitief uit zijn vermogen is verdwenen.