Artikel 584m Rechtsvordering (584m Rv)

De verkoop van een in beslag genomen luchtvaartuig gebeurt voor de rechter-commissaris: eerst bij opbod, waarbij de biedingen omhooggaan, en daarna bij afmijning, waarbij vanaf een hoger bedrag wordt afgeteld tot iemand toeslaat. Daarbij gelden de veilingvoorwaarden zoals de beslaglegger die heeft bekendgemaakt, of zoals de rechter-commissaris ze op verzoek van een belanghebbende nader heeft vastgesteld. Voor het overige bepaalt de rechter-commissaris de gang van zaken, na de executant te hebben geraadpleegd.

Wie de leiding heeft

Anders dan bij een schip komt hier geen notaris aan te pas: de rechter-commissaris leidt de veiling en beslist over de toewijzing. Dat past bij deze procedure, waarin hij ook de lijst van rechten en vorderingen heeft opgesteld. Hij weet dus precies wie er meedeelt in de opbrengst en in welke volgorde, en kan die kennis meteen gebruiken bij de vraag of er kan worden toegewezen.

De grens aan de toewijzing

Toewijzen mag niet zonder meer. Staan er op de lijst vorderingen die bevoorrecht zijn boven die van degene op wiens verzoek wordt verkocht, dan moeten die uit de opbrengst worden voldaan, of de koper moet ze voor zijn rekening nemen. Gebeurt geen van beide, dan blijft toewijzing achterwege. Zo wordt voorkomen dat een toestel voor een laag bedrag wordt verkocht terwijl de schuldeisers met de sterkste rechten er niets voor terugzien.

Wie de kosten draagt

Loopt de veiling op die grens stuk, dan heeft dat een prijs voor degene die de verkoop heeft aangevraagd: de kosten van de uitwinning blijven voor zijn rekening. Het beslag blijft daarbij gewoon liggen; de wet verbindt aan een toewijzing die achterwege blijft niet het einde van de executie. De executant kan de rechtbank vragen om eenmaal een nieuwe plaats, dag en uur voor de verkoop te bepalen, en vervolgt hij de uitwinning niet, dan kan een schuldeiser die op de lijst boven hem is gerangschikt die overnemen. Toch is dit een stevige prikkel om vooraf realistisch te zijn. Wie een toestel laat veilen terwijl de hoger gerangschikte vorderingen de te verwachten opbrengst overtreffen, betaalt de kosten van een executie die niets oplevert.

Een voorbeeld. Een schuldeiser laat een toestel veilen waarop een financier een bevoorrecht recht heeft dat vrijwel de hele waarde beslaat. Het hoogste bod ligt daaronder en de bieder wil dat recht niet overnemen. De rechter-commissaris wijst niet toe. Het toestel blijft onverkocht en de kosten van de uitwinning komen ten laste van de schuldeiser die de verkoop aanvroeg.

In de praktijk

Voor kopers is het van belang de veilingvoorwaarden vooraf te lezen: daaruit blijkt of zij bepaalde vorderingen voor hun rekening moeten nemen, en dat verandert de werkelijke prijs. Voor de executant is de les dat de rangorde op de lijst niet alleen bepaalt wat hij overhoudt, maar ook of er überhaupt kan worden verkocht. En voor de bevoorrechte schuldeiser is dit een stevige bescherming: zonder dat hij wordt voldaan, gaat het toestel niet weg.