Artikel 581 Rechtsvordering (581 Rv)

Bij een scheepsveiling wordt het schip vaak met alles erop en eraan voor één prijs verkocht. Daartussen kunnen zaken zitten die niet van de scheepseigenaar zijn: een laadkraan die eigendom is van een zustervennootschap, of vistuig van een coöperatie. Wie door zo'n verkoop zijn eigendom kwijtraakt, krijgt uit de netto-opbrengst een vergoeding, en wel met voorrang boven iedereen tegen wie hij zijn recht op het moment van de verkoop kon inroepen.

Wanneer de regeling geldt

Er moeten drie dingen samenvallen. Het schip is executoriaal verkocht voor één prijs, waarbij scheepstoebehoren is meeverkocht. Dat toebehoren was op het moment van de verkoop van een ander dan de scheepseigenaar. En die ander is zijn eigendom door de verkoop kwijtgeraakt. Is aan die voorwaarden voldaan, dan verplaatst zijn recht zich van de zaak naar het geld.

Hoeveel hij krijgt

De vergoeding is gelijk aan de geschatte waarde die het scheepstoebehoren had ten tijde van de executie. Het gaat dus niet om de nieuwwaarde en niet om wat de eigenaar er ooit voor betaalde, maar om een schatting van de waarde op dat moment. Die vergoeding komt uit de netto-opbrengst, dus uit wat er na aftrek van de kosten van de executie te verdelen valt.

Tegenover wie de voorrang geldt

De wet geeft de derde voorrang boven allen tegen wie hij zijn recht ten tijde van de verkoop kon inroepen. Wie zijn recht op dat moment niet tegen een bepaalde partij kon inroepen, gaat tegenover die partij dus ook niet voor. Bepalend is de situatie op het moment van de verkoop. Betreft het recht of de voorrang van deelnemers aan de rangregeling niet in gelijke mate het schip én het toebehoren, dan is artikel 553 Rv van overeenkomstige toepassing: de regeling voor de verdeling wanneer zaken met een verschillende rangpositie samen voor één prijs zijn verkocht.

Een voorbeeld. Een visserijcoöperatie is eigenaar van het vistuig dat haar leden aan boord van hun kotters gebruiken. De kotter van een van de leden wordt executoriaal verkocht, en het vistuig van de coöperatie gaat voor één prijs mee in de koop. De coöperatie is haar eigendom daardoor kwijt, maar kan uit de netto-opbrengst met voorrang een bedrag krijgen dat overeenkomt met de geschatte waarde van het vistuig op het moment van de executie.

In de praktijk

Een derde met zaken aan boord kan zich bij de notaris melden zodra hij van de veiling hoort, en zijn recht onderbouwen met de overeenkomst, facturen of andere stukken waaruit zijn eigendom blijkt. De aanspraak loopt via de verdeling van de netto-opbrengst, zodat het van belang is dat zij in die verdeling wordt meegenomen. Voor de executant en de notaris is dit een reden om vooraf in kaart te brengen welke zaken aan boord van wie zijn, en om in de veilingvoorwaarden duidelijk te omschrijven wat wordt meeverkocht. De koper verkrijgt het meeverkochte toebehoren; de waarde ervan wordt via de opbrengst aan de vroegere eigenaar vergoed.