Artikel 504 Rechtsvordering (504 Rv)

Artikel 504 Rv bepaalt in welke vorm executoriaal beslag op een onroerende zaak wordt gelegd: bij een proces-verbaal van een deurwaarder. Het artikel somt daarnaast op wat dat proces-verbaal, naast de gewone formaliteiten, op straffe van nietigheid moet bevatten. Met die gegevens is voor iedereen die het stuk raadpleegt — de eigenaar, andere schuldeisers, een koper — duidelijk om welk goed het gaat, wie het beslag legt en op welke titel het berust.

Wat er in het proces-verbaal hoort

• Wie — de voornaam, naam en woonplaats van de executant, en de naam en woonplaats van degene tegen wie wordt geëxecuteerd.
• Waarop het steunt — de titel op grond waarvan het beslag wordt gelegd, bijvoorbeeld het vonnis dat de schuld vaststelt.
• Welk goed — de aard van het onroerend goed en de kadastrale aanduiding; ligt het buiten de bebouwde kom, dan zo veel mogelijk ook de oppervlakte.

- Waar de stukken heen kunnen — een keuze van woonplaats bij de beslagleggende deurwaarder, als het beslag niet wordt gelegd door de deurwaarder bij wie al woonplaats is gekozen volgens artikel 439 Rv, derde lid.

De sanctie op een gebrek

De wet noemt deze punten uitdrukkelijk op straffe van nietigheid. Ontbreekt bijvoorbeeld de kadastrale aanduiding of de titel, dan kan de geldigheid van het beslag worden aangevochten. Of een gebrek werkelijk tot nietigheid leidt, wordt beoordeeld door de rechter, in de regel in een executiegeschil op grond van artikel 438 Rv. Voor de geëxecuteerde is het proces-verbaal daarom het eerste stuk om zorgvuldig na te lopen.

De notaris bij de verkoop

Het tweede lid laat toe dat in hetzelfde proces-verbaal al een notaris wordt aangewezen ten overstaan van wie de executieverkoop zal plaatsvinden. Wordt dat gedaan, dan verschuift ook de woonplaatskeuze: die is dan bij de notaris in plaats van bij de deurwaarder. Een executieverkoop van een onroerende zaak gebeurt altijd ten overstaan van een notaris; de aanwijzing kan in het proces-verbaal, maar dat is niet verplicht.

Een voorbeeld. Een schuldeiser laat beslag leggen op een perceel met een loods buiten de bebouwde kom. Het proces-verbaal noemt beide partijen, het vonnis, de aard van het geheel, de kadastrale gegevens en zo goed mogelijk de grootte, en wijst meteen de notaris aan die de verkoop gaat begeleiden.

In de praktijk

Met alleen een proces-verbaal is de beslaglegger er nog niet: het proces-verbaal moet ook worden ingeschreven in de openbare registers en aan de geëxecuteerde worden betekend (artikel 505 Rv). Bent u de eigenaar, vraag dan meteen een afschrift van het proces-verbaal en controleer of het over uw perceel gaat en niet over een naastgelegen kavel — vergissingen in kadastrale nummers komen voor. Wilt u het beslag aanvechten of een regeling treffen, dan weet u via de gekozen woonplaats bij wie u moet zijn.