Artikel 493 Rechtsvordering (493 Rv)

Niet elk recht op afgifte gaat over één aanwijsbaar voorwerp. Soms bestaat de aanspraak uit een hoeveelheid van een bepaalde soort: duizend liter verf, twintig pallets tegels, een partij grondstoffen. Artikel 493 Rv regelt hoe de deurwaarder daar in de executie mee omgaat. Hij neemt een hoeveelheid van die soort onder zich of in beslag die met het recht overeenkomt, en hij kiest daarbij zelf uit welke exemplaren dat zijn.

Waarom de deurwaarder kiest

Bij soortzaken is er per definitie geen exemplaar aangewezen. Zou er eerst overeenstemming nodig zijn over welke eenheden precies worden meegenomen, dan zou de executie kunnen vastlopen op een discussie die er inhoudelijk niet toe doet. Door de keuze bij de deurwaarder te leggen, kan hij ter plaatse handelen: hij telt of meet af wat er volgens de titel moet worden afgegeven en neemt dat mee.

Onder zich nemen of in beslag nemen

De wet geeft de deurwaarder twee mogelijkheden. Hij kan de afgezonderde hoeveelheid onder zich nemen, zodat hij haar aan de executant kan afgeven, of hij kan haar in beslag nemen. Welke weg wordt gevolgd, hangt af van de situatie ter plaatse. In beide gevallen gaat het om een hoeveelheid die aan het recht uit de titel beantwoordt.

Het keuzerecht van de ander

Op de hoofdregel bestaat een uitzondering. Komt degene tegen wie de executie loopt een bevoegdheid tot kiezen toe, dan kan hij die uitoefenen, mits hij dat tijdig doet. Of hij zo'n bevoegdheid heeft, volgt uit de rechtsverhouding tussen partijen en de regels die daarop van toepassing zijn. Maakt hij niet tijdig gebruik van zijn keuze, dan kiest de deurwaarder.

De hoeveelheid en de soort

De hoeveelheid moet beantwoorden aan het recht dat de titel geeft. Wat er wordt afgezonderd, moet dus tot de soort behoren die in de titel is omschreven, en als de titel een kwaliteit noemt, ook aan die kwaliteit voldoen. Hoe nauwkeuriger de titel de soort, de kwaliteit en de hoeveelheid beschrijft, hoe minder ruimte er ter plaatse is voor verschil van mening.

Een voorbeeld. Een leverancier is veroordeeld tot afgifte van honderd zakken cement uit zijn voorraad. Hij mag volgens het contract zelf aanwijzen welke zakken dat zijn, maar hij doet dat niet op tijd. De deurwaarder telt er dan zelf honderd af uit de voorraad en neemt die mee voor afgifte aan de koper.

In de praktijk

Voor wie recht op afgifte heeft, is het zaak in de titel zo duidelijk mogelijk te laten opnemen om welke soort en hoeveelheid het gaat; hoe vager de omschrijving, hoe meer discussie er ter plaatse ontstaat. Voor degene bij wie wordt gehaald geldt: heeft u een keuzerecht, gebruik het dan meteen en schriftelijk. En loopt het mis over de vraag of het meegenomene wel aan de titel beantwoordt, dan hoort dat geschil bij de rechter langs de weg van artikel 438 Rv.