Artikel 478 Rechtsvordering (478 Rv)

Meerdere beslagen onder dezelfde derde

Indien onder de derde-beslagene ten laste van de geëxecuteerde ook andere beslagen zijn gelegd en niet bij voorbaat vaststaat dat alle beslagleggers uit de door de derde-beslagene verschuldigde geldsommen zullen kunnen worden voldaan, int de deurwaarder die het oudste executoriale beslag heeft gelegd voor de gezamenlijke beslagleggers hetgeen de derde-beslagene heeft te betalen of af te geven.
Indien beslag is gelegd op een vordering als bedoeld in artikel 475c, eerste lid, en het oudste executoriale beslag is gelegd door een beslaglegger die bevoegd is zonder tussenkomst van een deurwaarder beslag te leggen voor een hoger bevoorrechte vordering dan de daaropvolgende executoriale beslagen, int in afwijking van het eerste lid deze beslaglegger. Deze beslaglegger treedt dan op als ware hij coördinerende deurwaarder. De aan de coördinerende deurwaarder toegekende bevoegdheden en verplichtingen komen in dat geval toe aan deze beslaglegger.
Indien de inningsbevoegde deurwaarder of beslaglegger de executie niet voortzet, wordt onder kennisgeving aan de derde-beslagene en de geëxecuteerde de inning overgenomen door de deurwaarder die op grond van het eerste lid of de beslaglegger die op grond van het tweede lid als volgende tot inning bevoegd is.
De inningsbevoegde deurwaarder of beslaglegger kan in onderlinge overeenstemming met een andere deurwaarder die gerechtigd is ten laste van de geëxecuteerde executoriaal beslag te leggen, de inning, onder kennisgeving aan de derde-beslagene en de geëxecuteerde, aan deze andere deurwaarder overdragen.
Een derde-beslagene die een betaling of afgifte heeft gedaan aan een deurwaarder die een van de andere executoriale beslagen heeft gelegd, heeft niettemin bevrijdend betaald. De deurwaarder die de gelden of goederen heeft ontvangen, draagt deze onverwijld af aan de coördinerende deurwaarder.
Ieder van de deurwaarders die beslag heeft gelegd en de beslaglegger, bedoeld in het tweede lid, is verplicht de anderen zodra mogelijk van het door hem gelegde beslag op de hoogte te brengen. De derde-beslagene is verplicht ieder van hen desgevraagd in te lichten omtrent andere beslagen, de namen en gekozen woonplaatsen van de andere beslagleggers en het beloop van hun vorderingen. Deze verplichtingen gelden ook voor en jegens degene op wiens last beslag is gelegd op de grondslag van het Wetboek van Strafvordering.
Ieder van de beslagleggers kan tussen komen in een procedure als bedoeld in artikel 477a.

Toelichting

Ligt er onder één en dezelfde derde — meestal een werkgever, een bank of een uitkeringsinstantie — meer dan één executoriaal beslag, dan moet duidelijk zijn aan wie die derde moet betalen. Artikel 478 Rv geeft die rol aan de deurwaarder die als eerste executoriaal beslag heeft gelegd. Hij haalt het geld niet alleen op voor zijn eigen opdrachtgever, maar voor alle beslagleggers samen. De derde heeft daardoor met één aanspreekpunt te maken en de opbrengst kan daarna in één keer over de schuldeisers worden verdeeld.

Wanneer de samenloopregeling gaat spelen

Twee dingen moeten samenvallen. Er moeten onder dezelfde derde meerdere beslagen liggen ten laste van dezelfde schuldenaar, en het mag niet op voorhand duidelijk zijn dat er genoeg is om iedereen te betalen. Is er ruim voldoende — bijvoorbeeld een bankrekening met een saldo dat alle vorderingen ver overtreft — dan is coördinatie niet nodig en wikkelt elke deurwaarder zijn eigen beslag af. Zodra er krapte dreigt, komt de inning in één hand te liggen.

Wie int

Uitgangspunt is de deurwaarder van het oudste executoriale beslag; in de praktijk heet hij de coördinerende deurwaarder. Hij ontvangt wat de derde verschuldigd is aan geld of moet afgeven, en houdt dat voor de gezamenlijke beslagleggers.

Daarop bestaat één uitzondering, en die speelt juist bij beslag op loon en andere periodieke inkomsten van het soort dat artikel 475c Rv noemt. Is het oudste beslag daar gelegd door een schuldeiser die zonder tussenkomst van een deurwaarder beslag mag leggen, en heeft die schuldeiser een hoger bevoorrechte vordering dan de latere beslagleggers, dan int hij zelf. Hij krijgt op dat moment precies dezelfde bevoegdheden en verplichtingen als een coördinerende deurwaarder.

Overnemen en overdragen

Zet degene die mag innen de executie niet door, dan schuift de rol op naar de volgende in de rij. De derde en de schuldenaar krijgen daarvan bericht, zodat zij weten aan wie voortaan moet worden betaald. Daarnaast mag de inningsbevoegde de inning in onderling overleg overdragen aan een andere deurwaarder die zelf ook ten laste van deze schuldenaar beslag mag leggen; ook dan gaat er een kennisgeving naar beide kanten.

Betaalt de derde per vergissing aan een van de andere deurwaarders, dan is hij tóch bevrijd en hoeft hij niet nog eens te betalen. De deurwaarder die het geld of de zaken heeft ontvangen, moet ze onmiddellijk doorgeven aan degene die de inning coördineert.

Wat iedereen moet melden

Deurwaarders onderling. Wie beslag heeft gelegd, meldt dat zo snel mogelijk aan de andere beslagleggende deurwaarders; dat geldt ook voor de schuldeiser die op grond van het tweede lid zelf int.
De derde-beslagene. Vraagt een van hen ernaar, dan moet hij vertellen welke andere beslagen er liggen, wie de beslagleggers zijn, waar zij woonplaats hebben gekozen en hoe hoog hun vorderingen zijn.
Strafrechtelijk beslag. Dezelfde plichten gelden tegenover degene die op grond van het Wetboek van Strafvordering beslag heeft laten leggen, én voor hem zelf: ook hij moet de anderen over dat beslag inlichten.

Een voorbeeld. Op het loon van een werknemer ligt al een beslag van een zorgverzekeraar. Twee maanden later legt een woningcorporatie beslag voor een huurachterstand. Wat er boven de beslagvrije voet overblijft, is voor beide vorderingen samen te weinig. De werkgever maakt dan niet twee bedragen over, maar betaalt aan de deurwaarder van het eerste beslag, die daarna verdeelt.

In de praktijk

Voor de derde is dit vooral een vereenvoudiging: één partij om aan te betalen en één partij die hem om informatie mag vragen. Voor de schuldenaar verandert er door het aantal beslagen niets aan wat er maximaal kan worden ingehouden; de beslagvrije voet blijft gelden en meer ruimte dan die grens laat, is er niet. Wie meent dat er te veel wordt ingehouden of dat een beslag niet deugt, moet dat aan de orde stellen in een executiegeschil op de voet van artikel 438 Rv. Wordt de derde in rechte aangesproken over zijn verklaring, dan mag iedere beslaglegger zich in die procedure mengen; artikel 477a Rv regelt die verklaringsprocedure.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst