Artikel 425 Rechtsvordering (425 Rv)

Wie in cassatie wordt betrokken en zich niet laat vertegenwoordigen, krijgt te maken met verstek: de zaak wordt buiten hem om afgedaan. Dit artikel sluit de deur die in eerste aanleg wel openstaat. Tegen een uitspraak die in cassatie bij verstek is gewezen, kan geen verzet worden gedaan; de zaak wordt niet overgedaan omdat de verweerder alsnog wakker wordt.

Verstek in cassatie

In cassatie kunnen partijen zich alleen laten vertegenwoordigen door een advocaat bij de Hoge Raad, een advocaat met een aparte aantekening voor de cassatiepraktijk. Stelt de verweerder zo iemand niet, of reageert hij niet binnen de gestelde termijn, dan wordt tegen hem verstek verleend. De procedure loopt gewoon door: de klachten worden behandeld, de procureur-generaal neemt zijn conclusie, en er volgt een uitspraak.

Verstek betekent hier niet dat de eiser in cassatie automatisch wint. Dat is een belangrijk verschil met de gewone dagvaardingsprocedure, waar een niet verschenen gedaagde de vordering in beginsel tegen zich krijgt toegewezen. De klachten worden ook zonder tegenspraak op hun juridische houdbaarheid onderzocht; deugen ze niet, dan wordt het beroep verworpen.

Waarom verzet hier is uitgesloten

Verzet is bedoeld om een partij die buiten haar aanwezigheid is veroordeeld alsnog gehoor te geven bij dezelfde rechter. In cassatie past dat niet. De Hoge Raad beoordeelt geen feiten en beslist niet over de vordering zelf, maar toetst of de bestreden uitspraak juridisch en qua motivering door de beugel kan. Een tweede ronde met dezelfde klachten zou daar niets aan toevoegen, en de zaak moet ergens eindigen: cassatie is de laatste instantie.

Daarmee is de uitkomst definitief. Wordt het beroep verworpen, dan staat de bestreden beslissing vast. Volgt vernietiging, dan geldt als uitgangspunt van artikel 420 Rv dat het geding meteen in cassatie wordt afgehandeld; alleen wanneer er grond voor verwijzing bestaat, gaat het naar een andere rechter, en de artikelen 422a en 423 Rv wijzen aan naar welke. Komt het zover, dan kan de verweerder daar alsnog aanschuiven en is dat zijn laatste kans om zich te laten horen. Wordt het geding meteen afgehandeld, dan krijgt hij die kans niet meer.

Wat u wel kunt doen

Alles hangt dus af van de fase voor de uitspraak. Krijgt u een dagvaarding in cassatie of een bericht van de griffier over een ingesteld cassatieberoep, schakel dan meteen een advocaat bij de Hoge Raad in. De termijnen zijn kort en het gaat vaak om een zaak die u in twee instanties hebt gewonnen: verschijnt u niet, dan blijft uw kant van het verhaal onbesproken.

Een voorbeeld. Een leverancier wint bij het gerechtshof van zijn afnemer. De afnemer stelt cassatie in; de leverancier denkt dat het wel losloopt en onderneemt niets, waarna tegen hem verstek wordt verleend. Zolang de Hoge Raad zijn einduitspraak nog niet heeft gedaan, kan hij alsnog een advocaat bij de Hoge Raad stellen en meedoen; de gevolgen van het verstek vervallen dan, behalve voor de kosten die het verstek heeft veroorzaakt. Laat hij ook dat na en wordt de uitspraak vernietigd, dan staat daartegen geen verzet open en kan hij alleen nog meedoen bij de rechter naar wie de zaak wordt verwezen.

In de praktijk

Reken erop dat de kosten van een cassatieadvocaat opwegen tegen het risico van een zaak die u in hoger beroep al had gewonnen. Wie bewust niet verschijnt, kiest ervoor de uitkomst volledig over te laten aan de klachten van de tegenpartij en aan de toetsing in cassatie, zonder enige mogelijkheid om daar achteraf op terug te komen.