Artikel 389 Rechtsvordering (389 Rv)

Artikel 389 Rv beschrijft de afloop van een herroepingszaak. Nadat het geding is heropend en partijen hun stellingen hebben kunnen aanvullen, beoordeelt de rechter de zaak opnieuw. Komt hij daarbij tot een ander oordeel dan in het bestreden vonnis, dan doet hij op dat punt opnieuw uitspraak en wordt het oude vonnis in zoverre herroepen. Pas op dat moment verliest de eerdere beslissing haar kracht.

Alleen wat anders uitpakt, sneuvelt

De herroeping strekt niet verder dan het verschil. Blijkt de nieuwe beoordeling maar op één onderdeel tot een andere uitkomst te leiden, dan wordt alleen dat onderdeel herroepen en vervangen; de rest van het oude vonnis blijft gewoon staan. Er ontstaat dus geen schone lei, maar een gecorrigeerde uitspraak. Dat is belangrijk voor de vraag wat er nog geëxecuteerd kan worden en wat niet.

Als de uitkomst hetzelfde blijft

Het kan ook anders lopen. Wie erin slaagt aan te tonen dat er met valse of achtergehouden stukken is geprocedeerd, heeft daarmee nog niet gewonnen. Leidt het volledige plaatje toch tot dezelfde uitkomst, dan komt de rechter niet tot een ander oordeel en wordt er niets herroepen: het bestreden vonnis blijft in stand en kan weer worden uitgevoerd. De schorsing die uit artikel 388 Rv volgde, heeft dan haar werking gedaan.

Een voorbeeld. Een werkgever is veroordeeld tot betaling van achterstallig loon en van een vergoeding. In het heropende geding blijkt dat de loonberekening op vervalste urenstaten berustte. De rechter stelt het loonbedrag nu lager vast en herroept het vonnis voor dat onderdeel; de vergoeding blijft ongewijzigd. Het nieuwe vonnis vervangt dus alleen de loonveroordeling.

Wat het betekent voor wat er al is betaald

Wordt een veroordeling herroepen nadat de wederpartij haar al had uitgevoerd, dan is de grondslag voor die betaling of die afgifte weggevallen. Wat te veel is geïnd, moet in beginsel terug; daarvoor gelden de gewone regels van het Burgerlijk Wetboek over onverschuldigde betaling. Vraag daarom in de heropende procedure zo nodig meteen om een veroordeling tot terugbetaling, zodat u daarvoor geen aparte zaak hoeft te beginnen.

Rechtsmiddelen

De uitspraak na heropening is een gewone uitspraak van de rechter die haar wijst. Daartegen staan de rechtsmiddelen open die in die instantie bestaan: was het de rechtbank, dan is hoger beroep bij het gerechtshof mogelijk; was het het hof, dan resteert cassatie bij de Hoge Raad. Voor de beslissing over de heropening zelf ligt het anders: artikel 388 Rv sluit daartegen hoger beroep uit en bepaalt dat ook geen herroeping kan worden gevorderd. Die beslissing is bovendien een tussenuitspraak, zodat cassatie in beginsel pas openstaat samen met het cassatieberoep tegen de einduitspraak; de rechter kan daarover anders beslissen (artikel 401a Rv).

In de praktijk

Werk in de tweede fase toe naar een concreet dictum: zeg precies welke veroordelingen moeten verdwijnen, welke daarvoor in de plaats moeten komen en wat er met reeds geïnde bedragen moet gebeuren. Bewaar bewijs van wat er inmiddels is betaald of afgegeven. En houd er rekening mee dat de wederpartij bij een gedeeltelijke herroeping gewoon verder mag met het deel dat overeind blijft.