Artikel 285 Rechtsvordering (285 Rv)

Het komt voor dat over één kwestie op twee plaatsen tegelijk wordt geprocedeerd, of dat bij dezelfde rechter meerdere verzoeken liggen die met elkaar te maken hebben. Artikel 285 Rv geeft daarvoor twee instrumenten. Ligt er elders al een verzoekschrift over hetzelfde of een nauw samenhangend onderwerp, dan kan de rechter de zaak naar die andere rechter verwijzen. Liggen de verzoeken bij hem zelf, dan kan hij de voeging ervan bevelen.

Verwijzing naar de andere rechter

De eerste mogelijkheid ziet op verzoeken die bij verschillende rechters zijn ingediend. Gaat het over hetzelfde onderwerp, of zijn de zaken zo met elkaar verweven dat een gezamenlijke behandeling beter is, dan kan de rechter bevelen dat zijn zaak naar de andere rechter gaat. Zo wordt voorkomen dat er twee keer over dezelfde vraag wordt beslist, mogelijk verschillend.

Wanneer u het moet vragen

Een verzoek tot verwijzing kan worden gedaan tot de aanvang van de behandeling. Dat is een harde grens: wie pas op de zitting begint over een elders lopende procedure, is te laat om verwijzing te vragen. Wel houdt de rechter zijn eigen bevoegdheid om te beslissen; het is een kan-bepaling, geen automatisme.

Wat de griffier doet

Wordt de verwijzing bevolen, dan legt de rechter dat vast in een beschikking en zendt de griffier daarvan een afschrift naar de rechter naar wie is verwezen. Verder zegt artikel 285 Rv niets over het overbrengen van de stukken, en het legt daarvoor ook geen taak bij een van de partijen. Opnieuw indienen hoeft in elk geval niet: de behandeling wordt voortgezet bij de rechter die de zaak overneemt. Wilt u zeker weten dat uw stukken daar zijn aangekomen, vraag dat dan na bij de griffie van dat gerecht.

Voeging bij dezelfde rechter

Liggen meerdere verzoekschriften over hetzelfde of een verknocht onderwerp bij dezelfde rechter, dan kan de voeging ervan worden bevolen: de zaken worden dan samen behandeld. Hiervoor geldt een ruimere termijn dan bij verwijzing — een verzoek daartoe kan tot het einde van de behandeling worden gedaan. Dat is logisch, omdat de samenhang vaak pas tijdens de zitting duidelijk wordt.

Een voorbeeld. Twee belanghebbenden dienen los van elkaar een verzoek in dat op dezelfde erfenis ziet, allebei bij dezelfde rechtbank. Een van hen vraagt om voeging. De rechter behandelt de zaken vervolgens op één zitting, hoort iedereen tegelijk en houdt de beslissingen op elkaar afgestemd.

In de praktijk

Weet u dat er elders al iets loopt over dezelfde kwestie, meld dat dan meteen in uw verzoekschrift of verweerschrift en vraag er direct verwijzing bij. Is de behandeling al begonnen, dan kunt u er zelf niet meer om vragen, maar meld de andere procedure alsnog: de rechter kan ook uit eigen beweging verwijzing bevelen. Voeging en verwijzing besparen bovendien tijd en kosten: één behandeling in plaats van twee, en geen risico op beslissingen die elkaar tegenspreken.