- De negende afdeling van de tweede titel is van overeenkomstige toepassing, tenzij de aard van de zaak zich hiertegen verzet.
- De overeenkomstige toepassing van de artikelen 187 en 191 vindt aldus plaats dat de daarin bedoelde voorschotheffing, tenuitvoerlegging of voorlopige indebetstelling geschiedt ten laste van de belanghebbende die het verzoekschrift heeft ingediend dan wel mede of uitsluitend ten laste van een of meer andere door de rechter aangewezen belanghebbenden.
←
Terug 283 · Vermindering, verandering of vermeerdering van het verzoek
Verder 285 · Verwijzing en voeging van samenhangende verzoeken
→
Artikel 284 Rechtsvordering (284 Rv)
Het bewijsrecht in de verzoekschriftprocedure
Wettekst
Toelichting
Een verzoekschriftprocedure gaat vaak sneller en informeler dan een dagvaardingszaak, maar dat betekent niet dat er los van bewijs wordt beslist. Artikel 284 Rv verklaart de afdeling over het bewijs uit de tweede titel van overeenkomstige toepassing. Getuigen, schriftelijke stukken, deskundigen, de verdeling van de bewijslast en de vrije waardering van het bewijs door de rechter gelden dus ook hier — met één uitzondering: als de aard van de zaak zich ertegen verzet.
Wat de schakelbepaling meebrengt
In beginsel kan een belanghebbende dus bewijs aanbieden en kan de rechter een getuigenverhoor gelasten of een deskundige benoemen. Wie iets stelt waarop zijn verzoek of verweer steunt, moet dat kunnen onderbouwen als het wordt betwist. Ook de regels over stukken die u moet overleggen en over de waarde van een authentieke of onderhandse akte werken door in de verzoekschriftprocedure.
De uitzondering: de aard van de zaak
De bewijsregels gelden 'overeenkomstig', en niet voor zover de aard van de zaak zich daartegen verzet. De wet zegt niet welke zaken dat zijn. Het antwoord hangt af van de procedure waarin het verzoek wordt gedaan en van de bewijsregel waar het om gaat. Het kan dus zijn dat in een bepaalde zaak de ene bewijsregel wel en een andere niet wordt toegepast. De rechter beoordeelt dat in de concrete zaak.
Wie het voorschot betaalt
Bewijslevering kost geld. Waar de bewijsafdeling spreekt over het heffen van een voorschot, de tenuitvoerlegging daarvan of een voorlopige betaling uit 's Rijks kas, wijst het tweede lid aan wie dat in een verzoekschriftzaak treft: de belanghebbende die het verzoekschrift heeft ingediend. De rechter kan daarnaast, of in plaats daarvan, één of meer andere belanghebbenden aanwijzen die het voorschot moeten dragen.
Een voorbeeld. In een verzoekschriftzaak is de waarde van een goed in geschil en benoemt de rechter een deskundige. Het voorschot voor die deskundige komt in beginsel voor rekening van degene die het verzoek indiende. De rechter kan ook bepalen dat het voorschot mede of uitsluitend door een of meer andere belanghebbenden wordt betaald.
Wat dit betekent voor uw stukken
Ga er niet van uit dat de rechter later nog uitgebreid bewijs zal laten leveren. In veel verzoekschriftzaken is er één zitting en beslist de rechter daarna. Lever daarom uw stukken meteen bij het verzoekschrift of het verweerschrift aan, met afschriften voor de anderen, en zeg er uitdrukkelijk bij welk bewijs u nog kunt leveren als de rechter daaraan behoefte heeft.
In de praktijk
Wie zich beroept op afspraken, betalingen of gebeurtenissen, doet er goed aan die te onderbouwen met stukken die de rechter zelf kan lezen. Een aanbod om getuigen te horen maakt duidelijk wie wat kan verklaren en waarom dat van belang is. De rechter moet kunnen beoordelen of het aangeboden bewijs ter zake doet.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Geldt het bewijsrecht ook bij een verzoekschrift?
In een echtscheidingszaak had het hof een aanbod van de man om een getuige te laten horen gepasseerd. De Hoge Raad overweegt dat art. 284 lid 1 Rv, dat op grond van art. 362 Rv ook in hoger beroep geldt, inhoudt dat de bepalingen van bewijsrecht ook in verzoekschriftprocedures van toepassing zijn, tenzij de aard van de zaak zich daartegen verzet. Daarvan uitgaande beoordeelt de Hoge Raad of het hof het bewijsaanbod mocht passeren. De uitspraak formuleert kort en helder de hoofdregel van art. 284 lid 1 Rv.
-
Getuigen horen naast deskundigenonderzoek
Bij de vaststelling van de schadeloosstelling na de onteigening van aandelen was verzocht om een voorlopig getuigenverhoor, een getuigenverhoor voorafgaand aan of los van de inhoudelijke behandeling. De Hoge Raad overweegt dat op die procedure de bepalingen over bewijs van toepassing zijn tenzij de aard van de zaak zich daartegen verzet (art. 284 lid 1 Rv), en dat daartoe ook de bepalingen over het getuigenverhoor en het voorlopig getuigenverhoor horen. Dat de Ondernemingskamer al deskundigen had benoemd, verhindert niet dat zij ook zelf getuigen hoort, ambtshalve of op verzoek, als dat voor de waardebepaling van belang is.
-
Welk bewijs telt bij een vervangende geboorteakte?
Wie buiten Nederland is geboren zonder dat daarvan een geboorteakte bestaat of kan worden overgelegd, kan de rechter vragen een vervangende geboorteakte te laten opmaken; wie daarna meent dat de daarin opgenomen gegevens onjuist of onvolledig zijn, kan wijziging of aanvulling verzoeken. Het hof vond dat in die procedure geen plaats is voor het horen van getuigen en ging aan het bewijsaanbod voorbij. De Hoge Raad vernietigde die beslissing: de rechter moet alle bewijzen en aanwijzingen over de omstandigheden en het tijdstip van de geboorte in zijn oordeel betrekken, en de aard van de procedure staat er niet aan in de weg dat dat bewijs ook door getuigen wordt geleverd. Daarmee staat vast dat de ruime bewijsmaatstaf die geldt bij het opmaken van de vervangende geboorteakte, ook geldt wanneer om wijziging van die akte wordt gevraagd.
-
Wanneer verzet de aard van de zaak zich wel?
Bij een verzoek om een zorgmachtiging gaf de behandelend psychiater pas op de zitting informatie over recent gedrag, die de betrokkene gemotiveerd betwistte. De Hoge Raad overweegt dat de aard van deze procedure meebrengt dat de rechter in dat geval niet tot nadere bewijslevering hoeft over te gaan en dat de negende afdeling over bewijs in zoverre niet van overeenkomstige toepassing is, op grond van de zorgwet in verbinding met art. 284 lid 1 Rv. Wel moet de rechter zijn beslissing op dat punt motiveren als hij betwiste informatie aan de machtiging ten grondslag legt. De uitspraak geeft een duidelijk voorbeeld van de uitzondering in art. 284 lid 1 Rv.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.