Artikel 278 Rechtsvordering (278 Rv)

De inhoud en indiening van het verzoekschrift

Het verzoekschrift vermeldt de voornamen, naam en woonplaats of, bij gebreke van een woonplaats in Nederland, het werkelijk verblijf van de verzoeker, alsmede een duidelijke omschrijving van het verzoek en de gronden waarop het berust. In zaken betreffende een nalatenschap vermeldt het verzoekschrift tevens de laatste woonplaats van de overledene of de reden waarom deze vermelding niet mogelijk is. De artikelen 111, derde lid, en 120, vierde lid, zijn van overeenkomstige toepassing, tenzij de aard van de zaak of de procedure zich hiertegen verzet.
Het verzoekschrift wordt ondertekend en ter griffie ingediend. Indien de voorzieningenrechter daarop moet beschikken, kan het aan deze ter hand worden gesteld.
Tenzij indiening bij de kantonrechter plaatsvindt of ingevolge bijzondere wettelijke bepaling niet door een advocaat behoeft te geschieden, wordt het verzoekschrift ondertekend door een advocaat. Het kantoor van die advocaat geldt als gekozen woonplaats van de verzoeker.
De griffier tekent de dag van indiening of de dag van terhandstelling aan de voorzieningenrechter op het verzoekschrift aan.

Toelichting

Het verzoekschrift is het stuk waarmee u een verzoekschriftprocedure begint. Artikel 278 Rv bepaalt wat erin moet staan en hoe het wordt ingediend. De kern is kort samen te vatten: wie bent u, wat wilt u en waarom. Het stuk vermeldt uw voornamen, uw naam en uw woonplaats, of, als u geen woonplaats in Nederland hebt, uw werkelijk verblijf. Daarnaast omschrijft u duidelijk wat u van de rechter vraagt en op welke gronden u dat baseert.

De omschrijving en de gronden

Dit is het hart van het verzoekschrift. De omschrijving moet zo concreet zijn dat de rechter haar zonder omwegen in zijn beschikking kan overnemen; vage verzoeken leiden tot afwijzing of tot vragen op de zitting die u tijd kosten. De gronden zijn de feiten en de juridische redenering waarop het verzoek rust. De wet verklaart daarbij enkele bepalingen uit de dagvaardingsprocedure van overeenkomstige toepassing, tenzij de aard van de zaak of de procedure zich daartegen verzet. Die komen erop neer dat u ook de u bekende bezwaren van de andere kant vermeldt en de bewijsmiddelen waarover u beschikt. In een nalatenschapszaak vermeldt u bovendien de laatste woonplaats van de overledene, of de reden waarom u dat niet kunt.

Wie ondertekent

Bij de kantonrechter — u mag zelf ondertekenen en indienen; een advocaat is niet nodig.
In andere zaken — een advocaat ondertekent het verzoekschrift, tenzij een bijzondere wettelijke regel iets anders bepaalt.

- Gekozen woonplaats — is er een advocaat, dan geldt zijn kantoor als de gekozen woonplaats van de verzoeker, zodat de post daarheen gaat.

Indienen en de datum

Het ondertekende verzoekschrift wordt bij de griffie ingediend. Moet de voorzieningenrechter erop beslissen, dan kan het aan hem ter hand worden gesteld. De griffier tekent de dag van indiening, of de dag van die terhandstelling, op het stuk aan. Dat is geen administratieve bijkomstigheid: bij verzoeken die aan een termijn zijn gebonden, bepaalt die aantekening of u op tijd was. Wie op de laatste dag indient, moet dus zeker weten dat het stuk die dag ook daadwerkelijk binnen is.

Een voorbeeld: een werkgever dient bij de kantonrechter een verzoek in tot ontbinding van een arbeidsovereenkomst. Hij vermeldt zijn gegevens, omschrijft precies wat hij vraagt, zet de feiten en de reden op een rij en noemt de stukken waarmee hij dat onderbouwt. Omdat het een kantonzaak is, mag hij zelf ondertekenen. De griffier tekent de datum van binnenkomst aan.

In de praktijk

Schrijf het verzoek in één zin op zoals u het in de beschikking terug wilt lezen, en bouw de rest van het stuk daaromheen. Voeg de stukken bij waarop u zich beroept en verwijs er in de tekst naar. Controleer of uw zaak er een is waarin een advocaat moet tekenen; ontbreekt die handtekening ten onrechte, dan krijgt u gelegenheid dat te herstellen, maar u verliest tijd. Dien bij een termijn nooit op de laatste dag in.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Moet de griffie waarschuwen bij een onvolledig stuk?

Hoge Raad · 2023-06-30 · ECLI:NL:HR:2023:997

Een beroepschrift was niet bij het indieningsformulier gevoegd, en de indiener betoogde dat de griffie hem daarop had moeten wijzen. De Hoge Raad verwerpt dat beroep op een zogenoemde apparaatsfout, een fout van het gerecht waardoor iemand buiten zijn schuld een rechtsmiddel misloopt. Art. 278 lid 4 Rv bepaalt onder meer dat de griffier de dag van indiening op het verzoekschrift aantekent, en die bepaling dient ertoe de datum van indiening vast te leggen; zij verplicht de griffier niet partijen te waarschuwen voor fouten of verzuimen. De uitspraak begrenst daarmee de betekenis van art. 278 lid 4 Rv.
Moet een verweerschrift door een advocaat worden ingediend?

Hoge Raad · 2025-06-27 · ECLI:NL:HR:2025:1011

In een gezagszaak was de vraag of een gecertificeerde instelling haar verweerschrift zonder advocaat kon indienen. De Hoge Raad overweegt dat op grond van art. 282 lid 1 Rv in verbinding met art. 278 lid 3 Rv een verweerschrift wordt ondertekend en ingediend door een advocaat, tenzij de indiening bij de kantonrechter plaatsvindt of een bijzondere wettelijke bepaling anders voorschrijft, en dat beide bepalingen via art. 362 Rv ook in hoger beroep gelden. Vervolgens onderzoekt de Hoge Raad of de bijzondere uitzondering in dit geval van toepassing is. De uitspraak laat zien dat art. 278 lid 3 Rv de hoofdregel van verplichte bijstand door een advocaat geeft en dat uitzonderingen uit de wet moeten blijken.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst