Artikel 263 Rechtsvordering (263 Rv)

Gaat een verzoek uitsluitend over de registers van de burgerlijke stand, dan geldt een eigen bevoegdheidsregel. Artikel 263 Rv wijst de rechter aan binnen wiens rechtsgebied de akte is of moet worden ingeschreven. Het maakt dus niet uit waar de verzoeker woont; bepalend is de plaats van de akte. Die regel geldt voor de aanvulling van de registers en voor de inschrijving, doorhaling of wijziging van akten die daarin staan of daarin moeten komen.

Om welke zaken het gaat

• Aanvulling van de registers — er ontbreekt een akte die er wel had moeten zijn, bijvoorbeeld na een gebeurtenis in het buitenland.
• Inschrijving — een akte moet alsnog in de registers worden opgenomen.
• Doorhaling — een akte die er ten onrechte staat, moet worden geschrapt.

- Wijziging — een akte bevat een gegeven dat bij het opmaken verkeerd is vastgelegd en moet worden verbeterd.

De plaats van de akte

De registers van de burgerlijke stand worden per gemeente bijgehouden, en de beslissing van de rechter wordt uiteindelijk door de ambtenaar van die gemeente in het register verwerkt. Artikel 263 Rv koppelt de bevoegdheid aan dat register: bevoegd is de rechter binnen wiens rechtsgebied de akte is ingeschreven of ingeschreven moet worden. Gaat het om een akte die nog niet bestaat, dan is bepalend in welke gemeente zij thuishoort.

Akten uit Caribisch Nederland

Voor akten die op grond van het Burgerlijk Wetboek BES worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente 's-Gravenhage geldt een aanwijzing van de wetgever: daarvoor is de rechtbank Den Haag bevoegd. Voor die akten speelt het rechtsgebied waarin de akte staat dus geen rol; de wet wijst rechtstreeks één gerecht aan.

Een voorbeeld: iemand die in het buitenland is geboren en van wie de geboorteakte in Nederland moet worden ingeschreven, of een weduwe die ontdekt dat in de overlijdensakte van haar man een onjuiste geboorteplaats staat, dient een verzoekschrift in bij de rechter van de plaats waar de akte staat of hoort te staan. Woont de verzoeker inmiddels elders in het land, dan verandert dat niets aan de bevoegdheid.

Alleen als het uitsluitend om de registers gaat

De wettekst spreekt van zaken die 'uitsluitend' de registers betreffen. Het gaat dus om verzoeken waarvan de aanvulling van de registers of de inschrijving, doorhaling of wijziging van een akte het hele onderwerp vormt: de verzoeker wil dat het register wordt aangepast, en daarmee is de zaak afgedaan.

In de praktijk

Zoek eerst uit in welke gemeente de akte is of moet worden ingeschreven; dat gegeven bepaalt waar u moet zijn en staat meestal op het afschrift van de akte zelf. Voeg dat afschrift bij uw verzoekschrift, zodat de rechter meteen kan zien dat hij bevoegd is.