Artikel 257 Rechtsvordering (257 Rv)

Een kortgedingvonnis is een noodverband, geen eindoordeel. Artikel 257 Rv legt dat vast met de regel dat beslissingen bij voorraad geen nadeel toebrengen aan de zaak ten principale. De bodemzaak, dus de gewone procedure waarin het geschil definitief wordt beslecht, staat er volledig los van. Wat de voorzieningenrechter heeft geoordeeld, bindt de rechter die later over de hoofdzaak beslist niet.

Wat een voorlopig oordeel wel doet

De voorziening werkt gewoon: een gebod moet worden nagekomen, een verbod moet worden gerespecteerd en een veroordeling tot betaling van een voorschot moet worden voldaan. In die zin is een kortgedingvonnis bepaald niet vrijblijvend. Het regelt de verhouding tussen partijen voor de periode totdat er een definitieve beslissing is. Alleen de juridische waarde ervan voor de bodemzaak is beperkt: er is geen bindende beslissing over het geschil zelf.

Geen gezag van gewijsde

Anders dan een bodemvonnis krijgt een kortgedingvonnis geen gezag van gewijsde. De bodemrechter mag de feiten anders waarderen, het recht anders toepassen en tot een tegengestelde uitkomst komen. Dat is geen weeffout maar het uitgangspunt: in kort geding is er geen ruimte voor uitgebreide bewijslevering, en een oordeel dat onder die beperkingen tot stand komt hoort een latere, volwaardige beoordeling niet in de weg te staan.

Wat er gebeurt als het anders uitpakt

• Terugdraaien — wat op grond van het kortgedingvonnis is betaald of gedaan, moet in beginsel ongedaan worden gemaakt; dwangsommen die intussen zijn verbeurd blijven wel verschuldigd.
• Aansprakelijkheid — wie een voorziening liet uitvoeren die achteraf ten onrechte blijkt te zijn gegeven, kan aansprakelijk zijn voor de schade daarvan.
• Geen nieuwe procedure nodig over het gelijk — de bodemrechter beslist zelfstandig, zonder gebonden te zijn aan het voorlopige oordeel.

Een voorbeeld: een werknemer wordt op staande voet ontslagen en vordert in kort geding doorbetaling van zijn loon. De voorzieningenrechter wijst dat toe omdat het ontslag hem voorshands niet houdbaar lijkt. In de bodemprocedure, waarin getuigen worden gehoord over wat er op de werkvloer is gebeurd, kan de rechter tot het oordeel komen dat het ontslag wél terecht was. Het in kort geding betaalde loon kan dan als onverschuldigd worden teruggevorderd.

In de praktijk

Zie een kort geding als een tussenoplossing en niet als het einde van uw geschil. Wint u, ga dan na of u de bodemprocedure moet beginnen om zekerheid te krijgen, want zonder definitief oordeel blijft de situatie voorlopig. Verliest u, dan is dat geen definitief verlies: de bodemrechter is niet gebonden aan het voorlopige oordeel, en in de bodemprocedure is er meer ruimte om bewijs te leveren. En wees terughoudend met het uitvoeren van een voorziening waarvan de gevolgen niet meer zijn terug te draaien; dat risico ligt bij degene die executeert.