Artikel 232 Rechtsvordering (232 Rv)

Niet elke uitspraak maakt een einde aan de zaak. Artikel 232 Rv geeft de rechter uitdrukkelijk de ruimte om, voordat hij definitief beslist, eerst een tussenvonnis te wijzen. Daarmee kan hij de procedure sturen: bewijs opdragen, een deskundige inschakelen, een mondelinge behandeling gelasten of eerst een tussengeschil beslechten. De zaak blijft daarna gewoon lopen bij dezelfde rechtbank en eindigt pas met het eindvonnis.

Waarvoor een tussenvonnis wordt gebruikt

• Bewijs — de rechter laat een partij bewijzen wat zij stelt, bijvoorbeeld door getuigen te laten horen.
• Deskundigen — er wordt onderzoek gelast omdat de rechter technische kennis nodig heeft die hij zelf niet heeft.
• Incidenten — er wordt beslist op een tussenvordering, zoals een verzoek om zekerheid, om voeging of om inzage in stukken.

- Regie — de rechter bepaalt hoe de zaak verder verloopt en welke vragen partijen nog moeten beantwoorden.

De soepeler vorm bij een onbestreden incident

Voor gewone vonnissen gelden strikte eisen: artikel 230 Rv schrijft voor wat erin moet staan en artikel 231 Rv, eerste lid, regelt de verstrekking van afschriften door de griffier. Wijst de rechter een tussenvonnis om te beslissen op een incidentele vordering, en laat de wederpartij weten dat zij tegen toewijzing geen bezwaar heeft, dan mag van die voorschriften worden afgeweken voor zover dat nodig is. Achter die versoepeling zit een praktische gedachte: als niemand zich verzet, is een uitgebreid gemotiveerd stuk met alle formaliteiten overbodig en kost het alleen tijd.

Wat een tussenvonnis voor u betekent

Een tussenvonnis dwingt vaak tot actie binnen korte tijd. Krijgt u een bewijsopdracht, dan moet u getuigen opgeven of stukken overleggen; laat u dat lopen, dan beslist de rechter uiteindelijk op wat er wél ligt, en dat pakt zelden gunstig uit voor wie stil bleef zitten. Wordt een deskundigenonderzoek gelast, dan moet doorgaans een voorschot worden betaald voordat het onderzoek begint. Lees dus vooral de laatste bladzijden: daar staat wat er van u wordt verwacht en op welke datum de zaak weer op de rol komt.

Hoger beroep pas later

Tegen een tussenvonnis staat in beginsel niet meteen hoger beroep open; die mogelijkheid ontstaat pas wanneer ook het eindvonnis in beroep wordt gebracht, tenzij de rechter uitdrukkelijk toestaat dat er al eerder wordt geappelleerd. Artikel 337 Rv kent daarnaast een geval waarin zulk verlof niet nodig is: wijst of weigert de rechter een voorziening die enkel tijdens de loop van de zaak geldt (artikel 223 Rv), dan kan daar direct tegen worden opgekomen. Voor het overige voorkomt de regel dat een zaak bij elke tussenstap stilvalt. Bevat het tussenvonnis een beslissing die de rechter uitdrukkelijk en zonder voorbehoud heeft genomen, dan is hij daaraan in beginsel gebonden. In de rechtspraak is aanvaard dat hij daarop toch mag terugkomen als die beslissing op een verkeerde feitelijke of juridische basis blijkt te rusten; wie meent dat daarvan sprake is, moet dat gemotiveerd aan de rechter voorleggen en niet wachten tot het hoger beroep.

Een voorbeeld: een leverancier stelt dat mondeling een korting is afgesproken, de afnemer ontkent dat. De rechtbank wijst een tussenvonnis waarin zij de leverancier opdraagt die afspraak te bewijzen en een datum bepaalt waarop getuigen worden gehoord. Pas na die getuigenverhoren en een nieuwe schriftelijke ronde volgt het eindvonnis waarin de vordering wordt toe- of afgewezen.