Artikel 190 Rechtsvordering (190 Rv)

De werkwijze van de deskundige en het recht om opmerkingen te maken

De deskundige die zijn benoeming heeft aanvaard, is verplicht de opdracht onpartijdig en naar beste weten te volbrengen.
De deskundigen stellen hun onderzoek in, hetzij onder leiding van de rechter, hetzij zelfstandig. De deskundigen moeten bij hun onderzoek partijen in de gelegenheid stellen opmerkingen te maken en verzoeken te doen. Uit het schriftelijke bericht moet blijken of aan dit voorschrift is voldaan. Van de inhoud van de opmerkingen en verzoeken wordt in het schriftelijke bericht melding gemaakt. Als een partij schriftelijke opmerkingen of verzoeken aan de deskundigen doet toekomen, verstrekt zij daarvan onmiddellijk afschrift aan de wederpartij.
Partijen zijn verplicht mee te werken aan een onderzoek door deskundigen. Wordt aan deze verplichting niet voldaan, dan kan de rechter daaruit de gevolgtrekking maken die hij geraden acht.
Het schriftelijke bericht is met redenen omkleed zonder dat het persoonlijke gevoelen van ieder van de deskundigen hoeft te blijken. Ieder van de deskundigen kan van zijn afwijkende mening doen blijken. Het schriftelijke bericht wordt door de deskundigen ondertekend. Als een of meer deskundigen niet hebben ondertekend, wordt de oorzaak hiervan zo mogelijk op het schriftelijke bericht vermeld. Aan het niet ondertekenen van het bericht door een of meer deskundigen, kan de rechter de gevolgtrekking verbinden die hij geraden acht. De griffier zendt aan partijen afschrift van het schriftelijke bericht.
Het proces-verbaal van de slotsom van het mondelinge verslag wordt na voorlezing ondertekend door de rechter aan wie het verslag is uitgebracht en door de deskundigen. Verklaart een deskundige niet te kunnen ondertekenen, dan wordt die verklaring met de reden van de verhindering in het proces-verbaal vermeld.
De rechter kan bepalen dat het proces-verbaal, bedoeld in het vijfde lid, wordt vervangen door een door of namens hem gemaakte beeld- of geluidsopname als bedoeld in artikel 90, zevende en achtste lid. Als naderhand een schriftelijke weergave van het proces-verbaal wordt opgesteld, wordt het proces-verbaal ondertekend door de rechter aan wie het mondelinge verslag is uitgebracht.

Toelichting

Een deskundigenrapport weegt zwaar in een procedure, dus moet de manier waarop het tot stand komt eerlijk zijn. Artikel 190 Rv legt daarvoor de spelregels vast: de deskundige die zijn benoeming aanvaardt moet de opdracht onpartijdig en naar beste weten uitvoeren, hij moet partijen de gelegenheid geven opmerkingen te maken en verzoeken te doen, en zijn bericht moet gemotiveerd en ondertekend zijn. Partijen op hun beurt moeten meewerken.

Hoor en wederhoor tijdens het onderzoek

Dit is voor de procespartij het belangrijkste deel van het artikel. Tijdens het onderzoek moeten beide partijen de kans krijgen iets te zeggen en iets te vragen. In de praktijk gebeurt dat door aanwezig te zijn bij een bezichtiging, door stukken toe te sturen en door te reageren op een concept van het rapport. Uit het schriftelijke bericht moet blijken dát die gelegenheid is geboden, en de inhoud van de opmerkingen en verzoeken moet erin worden vermeld.

Wie schriftelijk iets aan de deskundige stuurt, moet daarvan onmiddellijk een afschrift aan de wederpartij geven. Eenzijdig overleg met de deskundige mag dus niet. Merkt u dat de andere partij dat toch doet, meld het dan direct bij de deskundige en bij de rechter.

De plicht om mee te werken

Partijen zijn verplicht mee te werken aan het onderzoek. Dat betekent: toegang geven tot de woning of het bedrijfspand, administratie overleggen, verschijnen voor een onderzoek. Wie dat weigert, komt er niet mee weg. De rechter kan uit die weigering de gevolgtrekking maken die hij geraden acht, en dat pakt vrijwel altijd uit in het nadeel van de weigerende partij, bijvoorbeeld doordat de rechter de stelling van de wederpartij voor juist houdt.

Eisen aan het rapport

Het schriftelijke bericht moet met redenen zijn omkleed. De deskundige hoeft niet het persoonlijke gevoelen van ieder van hen te laten blijken als er meer deskundigen zijn, maar wie het niet eens is met de uitkomst, mag zijn afwijkende mening wel opnemen.

Ondertekening. De deskundigen ondertekenen het bericht. Ontbreekt een handtekening, dan wordt de oorzaak zo mogelijk vermeld en kan de rechter daaraan de gevolgtrekking verbinden die hij juist vindt.
Toezending. De griffier stuurt partijen een afschrift van het schriftelijke bericht, zodat iedereen tegelijk over dezelfde tekst beschikt.
Mondeling verslag. Daarvan wordt een proces-verbaal opgemaakt met de slotsom, dat na voorlezing wordt ondertekend door de rechter aan wie verslag is uitgebracht en door de deskundigen. Kan een deskundige niet tekenen, dan wordt de reden vermeld.

- Opname in plaats van proces-verbaal. De rechter kan bepalen dat het proces-verbaal wordt vervangen door een beeld- of geluidsopname die door of namens hem wordt gemaakt.

Een voorbeeld

Na een aanrijding laat de rechter een verzekeringsarts onderzoeken welke klachten aan het ongeval zijn toe te schrijven. Het slachtoffer stuurt zijn huisartsdossier in en geeft daarvan meteen een kopie aan de advocaat van de verzekeraar. De verzekeraar reageert op het concept met de vraag of ook een eerdere rugklacht is meegewogen. Beide reacties komen in het rapport terug, met het antwoord van de arts erop.

In de praktijk

Behandel de conceptfase als een volwaardige proceshandeling. Lees het concept nauwkeurig, wijs feitelijke fouten aan, stel gerichte aanvullende vragen en doe dat schriftelijk, met kopie aan de wederpartij. Wat in die fase blijft liggen, is later moeilijk recht te zetten, want de rechter mag een deugdelijk tot stand gekomen rapport in beginsel volgen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst