- Dwingend bewijs houdt in dat de rechter verplicht is de inhoud van bepaalde bewijsmiddelen als waar aan te nemen dan wel verplicht is de bewijskracht te erkennen die de wet aan bepaalde gegevens verbindt.
- Tegenbewijs, ook tegen dwingend bewijs, staat vrij, tenzij de wet het uitsluit.
←
Terug 150 · De verdeling van de bewijslast
Verder 154 · De gerechtelijke erkentenis en de herroeping daarvan
→
Artikel 151 Rechtsvordering (151 Rv)
Dwingend bewijs en het recht op tegenbewijs
Wettekst
Toelichting
Artikel 151 Rv legt uit wat dwingend bewijs is en dat daar in beginsel altijd tegenbewijs tegen openstaat. Dwingend bewijs betekent dat de rechter niet vrij is: hij moet de inhoud van bepaalde bewijsmiddelen als waar aannemen, of hij moet de bewijskracht erkennen die de wet aan bepaalde gegevens verbindt. Dat is een uitzondering op de vrije waardering die artikel 152 Rv als uitgangspunt neemt.
Wat dwingend bewijs doet
Bij gewoon bewijs weegt de rechter zelf hoe overtuigend iets is. Bij dwingend bewijs bestaat die ruimte niet: hij moet van de juistheid uitgaan zolang er geen tegenbewijs is geleverd. De bekendste voorbeelden zijn de authentieke akte, opgemaakt door bijvoorbeeld een notaris of een deurwaarder, en de onderhandse akte tegenover degene die haar heeft ondertekend.
Waarvan zo'n akte precies dwingend bewijs oplevert, regelt artikel 157 Rv. Een authentieke akte bewijst tegenover iedereen wat de ambtenaar binnen zijn bevoegdheid heeft verklaard over zijn eigen waarnemingen en verrichtingen. Daarnaast levert een akte, authentiek of onderhands, tussen partijen dwingend bewijs op van de waarheid van een partijverklaring, voor zover de akte bestemd is om die verklaring ten behoeve van de wederpartij te bewijzen.
Tegenbewijs staat vrij
Het tweede lid is de tegenhanger. Tegenbewijs is toegestaan, ook tegen dwingend bewijs, tenzij de wet het uitsluit.
Een voorbeeld
Twee partijen tekenen een onderhandse overeenkomst waarin staat dat een bedrag is ontvangen. Tegenover de ondertekenaar levert dat stuk dwingend bewijs op: tussen partijen staat daarmee vast dat het bedrag werkelijk is ontvangen, zolang daartegen geen tegenbewijs is geleverd. Wie stelt dat hij het geld nooit heeft gekregen en het stuk ongelezen tekende, moet dan tegenbewijs leveren.
In de praktijk
Een ondertekend stuk waarin feiten worden vastgelegd, zoals een ontvangstbevestiging, kan dwingend bewijs tegen de ondertekenaar opleveren. Wie zo'n stuk tekent zonder de vastgelegde feiten te kunnen controleren, kan later op tegenbewijs zijn aangewezen.
Andersom maakt het schriftelijk vastleggen en laten ondertekenen van belangrijke afspraken het bewijs later eenvoudiger.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Tegenbewijs staat vrij, zonder specificatie
Na een verkeersongeval had een partij aangeboden tegenbewijs te leveren tegen schriftelijk bewijs van de verzekeraar; het hof ging daaraan voorbij omdat het aanbod niet was gespecificeerd. De Hoge Raad oordeelt dat art. 151 lid 2 Rv tegenbewijs vrij laat en dat het hof de partij daartoe zonder meer had moeten toelaten. Dat betekent: wie tegenbewijs aanbiedt, hoeft niet te omschrijven wat de getuigen precies zullen verklaren.
-
Geen specificatie-eis bij tegenbewijs
Het hof achtte een stelling voorshands bewezen en passeerde het aanbod van de wederpartij om tegenbewijs te leveren omdat dat 'onvoldoende concreet' was gemaakt. Volgens de Hoge Raad staat op grond van art. 151 lid 2 Rv van rechtswege tegenbewijs open en mag aan het aanbod tot het leveren van tegenbewijs niet de eis worden gesteld dat het voldoende is gespecificeerd. Het hof had dat miskend door onderbouwing met concrete bewijsstukken te verlangen.
-
Tegenbewijs tegen een verklaring in de akte
Een partij wilde bewijzen dat haar eigen verklaring in een notariële akte niet met de werkelijkheid overeenstemde; het hof passeerde dat bewijsaanbod. De Hoge Raad zet de regel uiteen: een authentieke of onderhandse akte levert over de verklaring van een partij tussen partijen dwingend bewijs op van de waarheid daarvan, maar daartegen staat tegenbewijs open dat door alle middelen mag worden geleverd. Dat tegenbewijs is niet beperkt tot de stelling dat anders is verklaard; het kan ook gaan over de stelling dat de verklaring niet juist is.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.