Artikel 96 Rechtsvordering (96 Rv)

Niet elk geschil hoeft met een dagvaarding te beginnen. Zijn partijen het erover eens dát zij een beslissing willen, dan kunnen zij zich samen tot een kantonrechter wenden en zijn oordeel vragen. Deze route bespaart formaliteiten en levert een echte rechterlijke beslissing op, geen advies.

Wanneer het kan

De weg staat alleen open voor zaken die uitsluitend gaan over rechtsgevolgen die ter vrije bepaling van partijen staan. Dat zijn de onderwerpen waarover zij ook zelf een regeling hadden kunnen treffen: een geschil over de uitleg van een contract, over de hoogte van een schadevergoeding, over de afwikkeling van een samenwerking. Onderwerpen waarover partijen niet vrij kunnen beschikken vallen erbuiten.

Welke kantonrechter en welke vorm

Partijen mogen zelf kiezen tot welke kantonrechter zij zich wenden; de gewone regels over de relatieve bevoegdheid, die aanwijzen in welk arrondissement u moet zijn, staan hier niet in de weg. Dat maakt het mogelijk om een rechter te kiezen die voor beiden praktisch bereikbaar is.

Ook de vorm ligt niet vast: de kantonrechter bepaalt op welke wijze het geding wordt gevoerd. Hij kan een korte schriftelijke ronde vragen, meteen een zitting bepalen of volstaan met de stukken die partijen hebben ingediend. Dat maakt de procedure flexibel, maar het betekent ook dat u zich moet richten naar wat hij aangeeft.

Als er maar één partij aanklopt

Meldt slechts één van partijen zich bij de kantonrechter voor deze route, dan wordt aan die keuze pas gevolg gegeven wanneer alle andere partijen de kantonrechter laten weten dat zij ermee instemmen. Blijft die instemming uit, dan gaat het niet door en resteert de gewone weg: een dagvaarding bij de rechter die volgens de gewone regels bevoegd is.

Een voorbeeld. Twee ondernemers verschillen van mening over de uitleg van één zin in hun leveringsovereenkomst. Verder is er geen ruzie: zij willen alleen weten wie gelijk heeft, zodat zij verder kunnen. Samen leggen zij die vraag voor aan een kantonrechter, met de stukken en een korte toelichting van beide kanten. Er komt een beslissing waar zij beiden aan gebonden zijn.

Waarop u moet letten

• Het is bindend: u vraagt een beslissing van een rechter, geen mening. In deze zaken staat bovendien geen hoger beroep open, tenzij partijen zich dat recht hebben voorbehouden. Wie de uitkomst wil kunnen aanvechten, moet dat voorbehoud dus vooraf vastleggen.
• Formuleer de vraag scherp: hoe preciezer u samen omschrijft waarover u een oordeel wilt, hoe bruikbaarder de uitkomst.

- Leg de instemming vast: laat schriftelijk blijken dat alle betrokkenen deze rechter en deze werkwijze willen.

In de praktijk

Deze route past bij partijen die zakelijk uit elkaar wíllen komen en alleen op één punt vastlopen: een verdeling, een afrekening, de uitleg van een beding. Het is de rechterlijke tegenhanger van samen naar een deskundige stappen, met dit verschil dat de uitkomst een beslissing is en niet een advies. Loopt de verhouding te ver uit de hand voor een gezamenlijk verzoek, dan blijft de gewone dagvaardingsprocedure de aangewezen weg.