Artikel 44a Rechtsvordering (44a Rv)

Gaat een civiele zaak over het Europese mededingingsrecht, bijvoorbeeld omdat afnemers schade vorderen na een verboden prijsafspraak, dan mogen twee toezichthouders meepraten zonder zelf partij te worden: de Autoriteit Consument en Markt en de Europese Commissie. Dit artikel regelt hoe zij dat doen, welke stukken zij daarvoor kunnen krijgen en welke gelegenheid partijen houden om te reageren.

Schriftelijk mag, mondeling alleen met toestemming

De basis is de Europese mededingingsverordening, die deze toezichthouders de bevoegdheid geeft schriftelijke opmerkingen te maken in nationale procedures. Het Nederlandse recht sluit daarop aan. Voorwaarde is dat de ACM of de Commissie zelf laat weten dat zij van die mogelijkheid gebruik wil maken. Willen zij hun standpunt ook op de zitting toelichten, dan is daarvoor toestemming van de rechter nodig; mondeling meepraten kan dus niet zomaar.

Stukken uit het dossier

Om iets zinnigs te kunnen zeggen is inzicht in de zaak nodig. Vraagt de ACM of de Commissie op grond van de verordening om stukken, dan verstrekt de rechter die. Partijen worden daarbij niet gepasseerd: zij mogen binnen een door de rechter te bepalen termijn hun mening geven over de stukken die zouden worden verstrekt. Dat is het moment om aan te voeren dat een stuk bedrijfsgevoelige gegevens bevat of buiten het geschil valt.

Hulp bij het begroten van de schade

Het derde lid geeft de rechter een eigen mogelijkheid. Hij kan de ACM vragen bij te springen bij de vraag hoe groot de schade is die door een inbreuk op het mededingingsrecht is veroorzaakt; het Burgerlijk Wetboek omschrijft wat onder zo'n inbreuk valt. Het initiatief ligt hier dus bij de rechter, niet bij een partij en niet bij de toezichthouder. Dat is nuttig, want juist het begroten van kartelschade is een rekenkundig lastig onderdeel van dit soort zaken.

Uw recht om te reageren

Zijn er eenmaal opmerkingen gemaakt, dan mogen partijen daarop reageren binnen een termijn die de rechter bepaalt. De wet noemt hier geen vast aantal weken; het staat in de beslissing waarin de termijn wordt gegeven. Vraag er zo nodig naar en houd de datum vast, want dit is de plek waar hoor en wederhoor wordt gewaarborgd tegenover een derde die geen partij is maar wel gezag heeft.

Een voorbeeld. Een groep transportbedrijven vordert bij de rechtbank schade van fabrikanten die volgens hen jarenlang prijzen hebben afgestemd. De Europese Commissie laat weten schriftelijke opmerkingen te willen maken over de uitleg van het kartelverbod en krijgt daarvoor stukken uit het dossier; de eisers mogen eerst zeggen welke stukken volgens hen vertrouwelijk zijn. Daarna stelt de rechtbank een termijn waarin beide partijen op de opmerkingen kunnen ingaan.

In de praktijk

Zit u in zo'n zaak, weet dan dat een opmerking van een toezichthouder geen uitspraak is. Zij gaat over de uitleg en de toepassing van het mededingingsrecht, niet over de vraag wie in dit geschil gelijk heeft. De rechter beslist zelf en blijft aan de gewone regels van bewijs en motivering gebonden. Wat u wel serieus moet nemen zijn de termijnen: die voor uw mening over de te verstrekken stukken, en die voor uw reactie op de opmerkingen zelf.