- Wanneer het openbaar ministerie niet als partij optreedt, wordt het gehoord indien het, al dan niet op verzoek van de rechter, de wens daartoe te kennen heeft gegeven.
- In cassatieprocedures wordt de procureur-generaal bij de Hoge Raad steeds gehoord.
- Na de conclusie van het openbaar ministerie, onderscheidenlijk de procureur-generaal bij de Hoge Raad, is geen plaats meer voor debat door partijen. Wel kunnen partijen binnen twee weken nadat de conclusie is genomen dan wel een afschrift daarvan aan partijen is verzonden, hun schriftelijk commentaar daarop, zo nodig in een brief vervat, aan de rechter, of, bij een meervoudige kamer, aan de voorzitter, of, bij de Hoge Raad, aan de President van de Hoge Raad doen toekomen, met afschrift aan de wederpartij en het openbaar ministerie, onderscheidenlijk de procureur-generaal. afdeling Vijfde A. De Autoriteit Consument en Markt en de Europese Commissie
←
Terug 43 · Het openbaar ministerie als partij in een civiele zaak
Verder 44a · Opmerkingen van de ACM en de Europese Commissie in mededingingszaken
→
Artikel 44 Rechtsvordering (44 Rv)
De conclusie van het openbaar ministerie dat geen partij is
Wettekst
Toelichting
Vaak is het openbaar ministerie geen partij in een civiele zaak, maar wil het er wel iets over zeggen. Dit artikel regelt wanneer dat kan en hoe het verloopt. Het OM wordt gehoord als het zelf laat weten dat het dat wil, of het nu uit eigen beweging gebeurt of nadat de rechter ernaar heeft gevraagd. In cassatie ligt het anders: daar wordt de procureur-generaal bij de Hoge Raad altijd gehoord.
Horen op eigen initiatief of op uitnodiging
De wet geeft het openbaar ministerie hier geen verplichting maar een mogelijkheid. Het moet de wens om gehoord te worden kenbaar maken; daarna volgt het horen. Dat de rechter erom kan vragen betekent niet dat het OM moet reageren. Deze figuur hangt samen met de bevoegdheden die het openbaar ministerie aan artikel 42 Rv ontleent: het mag de stukken van een zaak inzien en bij zittingen aanwezig zijn, zodat het kan beoordelen of een zaak zich voor een standpunt leent.
In cassatie altijd een conclusie
Bij de Hoge Raad is horen geen keuze. Het tweede lid bepaalt dat de procureur-generaal bij de Hoge Raad in cassatieprocedures steeds wordt gehoord; dat gebeurt in de vorm van een conclusie.
Na de conclusie: geen debat, wel commentaar
Met de conclusie is het debat tussen partijen gesloten. Wel kunnen partijen nog reageren. Het derde lid geeft hun twee weken om schriftelijk commentaar te leveren, gerekend vanaf het nemen van de conclusie dan wel vanaf het verzenden van een afschrift daarvan. Dat commentaar mag in de vorm van een brief. Het gaat naar de rechter, bij een meervoudige kamer naar de voorzitter en bij de Hoge Raad naar de President.
Tegelijk stuurt u een afschrift naar de wederpartij en naar het openbaar ministerie, in cassatie naar de procureur-generaal. Laat u de twee weken ongebruikt, dan gaat de zaak in beginsel zonder uw reactie verder. De wettekst beschrijft het stuk als commentaar op de conclusie, en zet het naast de regel dat na de conclusie geen plaats meer is voor debat door partijen. Het onderwerp van de brief is dus de conclusie zelf.
Een voorbeeld
In een cassatiezaak over de opzegging van een duurovereenkomst concludeert de procureur-generaal tot verwerping van het beroep. De advocaat van de eiser in cassatie ziet in de conclusie een verkeerde lezing van één van zijn klachten en stuurt binnen twee weken een korte brief aan de President van de Hoge Raad, met een kopie aan de advocaat van de verweerder en aan het parket. Meer dan dat gebeurt er niet: er komt geen nieuwe zitting.
In de praktijk
Voor de gewone procespartij zijn twee dingen van belang. Wordt in uw zaak een conclusie genomen, houd dan de post en het digitale dossier in de gaten, want twee weken is kort en u kunt er niet op rekenen dat die termijn voor u wordt opgerekt omdat u de conclusie later las. En verwacht geen discussie meer: na de conclusie is er volgens de wet geen plaats meer voor debat tussen partijen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is een cassatiezaak in staat van wijzen?
In een cassatiezaak werd om schorsing gevraagd wegens een faillissement, waarbij een beroep werd gedaan op de nog openstaande mogelijkheid om op de conclusie van de procureur-generaal te reageren. De Hoge Raad zet uiteen dat partijen op grond van artikel 44 lid 3 Rv binnen twee weken na de conclusie schriftelijk commentaar kunnen inzenden, en dat de ratio daarvan is dat zij wegens hoor en wederhoor moeten kunnen reageren op een advies dat de Hoge Raad in zijn oordeelsvorming betrekt. Die reactie moet beknopt zijn; er is geen plaats voor verder debat en nieuwe stellingen of producties zijn niet toelaatbaar, tenzij de conclusie zelf tot een uitvoeriger reactie aanleiding geeft.
-
Alsnog verschijnen om op de conclusie te reageren
De verweerster in cassatie had geen verweerschrift ingediend, maar wilde na de conclusie van de advocaat-generaal alsnog in het geding verschijnen om daarop te reageren; de wederpartij maakte daar bezwaar tegen. De Hoge Raad beslist dat zij in het geding kan verschijnen om op de voet van artikel 44 lid 3 Rv op die conclusie te reageren, en trekt daarbij een parallel met de bevoegdheden die een verweerder tegen wie verstek is verleend in een dagvaardingsprocedure heeft. De uitspraak gaat daarnaast in op de eisen die aan zo'n reactie worden gesteld.
-
Alleen een cassatieadvocaat mag reageren
De reactie op de conclusie van de procureur-generaal was ingestuurd door de advocaat die de partij in de feitelijke instanties had bijgestaan, niet door een advocaat bij de Hoge Raad. De Hoge Raad overweegt dat de wet voor cassatie verplichte vertegenwoordiging door een advocaat bij de Hoge Raad voorschrijft en daarop alleen uitzonderingen maakt voor pleidooi en mondelinge of schriftelijke toelichting. Voor de schriftelijke reactie op de conclusie van artikel 44 lid 3 Rv bestaat die uitzondering niet - anders dan de Hoge Raad in 2017 had overwogen - zodat alleen een advocaat bij de Hoge Raad die reactie kan geven. De ingezonden brief bleef daarom buiten beschouwing.
-
Wie is partij in een prejudiciele procedure?
Op prejudiciele vragen moest worden beslist of een huurder van bedrijfsruimte huurkorting kon krijgen nadat overheidsmaatregelen de exploitatie onmogelijk maakten. De Hoge Raad besliste dat de sluiting geen gebrek in de zin van het huurrecht oplevert, maar bij overeenkomsten die voor 15 maart 2020 zijn gesloten wel een onvoorziene omstandigheid in de zin van dit artikel, zodat de huurprijs kan worden verminderd. Het nadeel wordt daarbij berekend met de vastelastenmethode, waarbij het nadeel na aftrek van overheidssteun in beginsel gelijk over verhuurder en huurder wordt verdeeld.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.